Netsuke & άλλα μικροπράγματα

Πλέον ούτε ξέρω πόσα τετράδια έχω μαζέψει για το επόμενο βιβλίο. Εδώ μερικά από δαύτα, μαζί με κάρτες και πρωτοχρονιάτικα δώρα.

(Την καρφίτσα-νεράιδα μου την αγόρασαν από εδώ. Αν ψάχνετε για όμορφα δωράκια, έχει αρκετά ακόμα για να διαλέξετε.)

Μετά από τις ηρωικές αλλά μάλλον ανεπιτυχείς προσπάθειές μου στο αμπαλάζ, ξεκίνησα να διαβάζω το The Hare with Amber Eyes του κεραμίστα Έντμουντ ντε Βάαλ και πέτυχα ένα απόσπασμα που μου φάνηκε ταιριαστό:

How objects are handed on is all about story-telling. I am giving you this because I love you. Or because it was given to me. Because I bought it somewhere special. Because you will care for it. Because it will complicate your life. Because it will make someone else envious. There is no easy story in legacy. What is remembered and what is forgotten? There can be a chain of forgetting, the rubbing away of previous ownership as much as the slow accretion of stories.

Έντμουντ ντε Βάαλ, The Hare with Amber Eyes: A Hidden Inheritance

Στο βιβλίο ο Ντε Βάαλ μιλά για την ιστορία της οικογενειακής συλλογής νέτσουκι (ή ίσως νετσούκι/νέτσουκε; δεν βρήκα πώς αποδίδεται ο όρος netsuke) που του κληροδοτεί ο θείος του – και μέσω της ιστορίας της συλλογής, φυσικά, μιλά και για την ιστορία της οικογένειας.

Το νέτσουκι είναι ένα είδος κουμπιού/καρφίτσας με το οποίο στήριζαν στα παραδοσιακά ιαπωνικά ρούχα, που δεν είχαν τσέπες, μικρά πουγκιά για την μεταφορά μικροαντικειμένων. Με τον καιρό, τα νέτσουκι εξελίχθηκαν σε τέχνη – υπέροχα δείγματα μικρογλυπτικής. Αυτό είναι το νέτσουκι που δίνει τον τίτλο στο βιβλίο του Ντε Βάαλ (μερικά ακόμα νέτσουκι της συλλογής εδώ):

Καλή χρονιά σε όλους!

Nicholas Was

Αντί χριστουγεννιάτικων ευχών, μια οπτικοποίηση του Nicholas Was τού Νιλ Γκάιμαν από το 39 Degrees North, ένα στούντιο στο Πεκίνο (εδώ την παρουσιάζει ο ίδιος ο συγγραφέας):

Nicholas Was…

Older than sin, and his beard could grow no whiter. He wanted to die.

The dwarfish natives of the Arctic caverns did not speak his language, but conversed in their own, twittering tongue, conducted incomprehensible rituals, when they were not actually working in the factories.

Once very year they forced him, sobbing & protesting, into Endless Night. During the journey he would stand near every child in the world, leave one of the dwarves’ invisible gifts by its bedside. The children slept, frozen into time.

He envied Prometheus and Loki, Sisyphus and Judas. His punishment was harsher.

Ho.

Ho.

Ho.

(To Nicholas Was περιλαμβάνεται στη συλλογή Smoke & Mirrors.)

Δια/γράφοντας

Ωροσκόπιο σύμφωνα με το μαρκαδοράκι του Όστιν Κλίον:

sagittarius horoscopecapricorn horoscopeaquarius horoscopepisces horoscopearies horoscopetaurus horoscopegemini horoscopecancer horoscopeleo horoscopevirgo horoscopelibra horoscopescorpio horoscope

Η ιδέα είναι απλή: επίθεση με μαρκαδοράκι στα ζώδια της εφημερίδας. Ο Κλίον κρατάει μόνο τις φράσεις που τον ενδιαφέρουν, δημιουργώντας κάτι καινούργιο. Με την ίδια τεχνική γράφει και ποιήματα, όπως το  Let Us Go On που ακολουθεί:

Austin Kleon

Ο Κλίον οδηγήθηκε σε αυτή την τεχνική εντελώς τυχαία: πάλευε να γράψει, αλλά οι λέξεις δεν έρχονταν. Σκέφτηκε, λοιπόν, να χρησιμοποιήσει τις λέξεις των άλλων – λέξεις τυπωμένες στις εφημερίδες που είχε αφήσει στο σπίτι η κοπέλα του. Το πείραμα του άρεσε και άρχισε να ανεβάζει τα ποιήματά του στο ίντερνετ. Από τα σχόλια των αναγνωστών έμαθε ότι την τεχνική που νόμιζε ανακάλυψή του την είχαν ανακαλύψει κι άλλοι πριν από αυτόν, αλλά δεν πτοήθηκε.

Περισσότερα ποιήματα του Όστιν Κλίον, αλλά και σκίτσα του, μπορείτε να δείτε στο σάιτ του. Eδώ μπορείτε να δείτε για το βιβλίο του, το Newspaper Blackout (Harper Perennial, 2010), μια συλλογή ποιημάτων γραμμένων με αυτή την τεχνική του σβησίματος – ποιήματα που σε προκαλούν να τα τυπώσεις σε αφίσες.

Κάτι αντίστοιχο κάνει και ο Τζόναθαν Σάφραν Φόερ στο νέο του βιβλίο, το Tree of Codes (Visual Editions, 2010): ο Φόερ πήρε ένα πολύ αγαπημένο του βιβλίο, το Street of Crocodiles του Μπρούνο Σουλτζ (η ελληνική μετάφραση, Τα μαγαζιά της κανέλας, κυκλοφόρησε από τη Νεφέλη το 1988) και έκοψε -στην κυριολεξία- διάφορες λέξεις και προτάσεις από τις σελίδες του, δημιουργώντας μια καινούργια αφήγηση χωρίς να γράψει ούτε λέξη. Αποτέλεσμα, ένα κείμενο που είναι αδύνατον να διαχωριστεί από το ίδιο το φυσικό αντικείμενο βιβλίο που το περιέχει (και ένας τυπογραφικός άθλος):

Τα κοψίματα δίνουν την αίσθηση του βάθους, δημιουργώντας την εντύπωση ότι η αφήγηση συγκροτείται από τις λέξεις όχι μόνο της πάνω σελίδας, αλλά και των επόμενων, πράγμα που συμβάλλει σε μια τελείως διαφορετική αναγνωστική εμπειρία (για να καταφέρεις να το διαβάσεις χωρίς αυτή την αίσθηση, χωρίς να ψάχνεις συσχετισμούς με τις λέξεις που διακρίνεις στις επόμενες σελίδες, μπορείς να βάλεις μια κόλλα χαρτί κάτω από τη σελίδα που διαβάζεις κάθε φορά).

Στο βίντεο που ακολουθεί, αντιδράσεις στο πρώτο ξεφύλλισμα του βιβλίου:

Φυσικά, και τα δύο βιβλία λειτουργούν σαν υπενθύμιση του ότι τίποτε δεν γράφεται στο κενό: κάθε καινούργιο κείμενο κουβαλά, είτε το ομολογεί, είτε όχι, ένα σωρό άλλα κείμενα, χωρίς τα οποία θα ήταν αδύνατον να γραφτεί.

Αντίστοιχες δουλειές υπάρχουν πάμπολλες. Δείτε, για παράδειγμα, εδώ, εδώ, εδώ και εδώ.

Oracle Night


Μια σελίδα από το χειρόγραφο του Oracle Night του Πολ Όστερ (2003, ελληνική έκδοση: H Νύχτα των Χρησμών, Ζαχαρόπουλος, 2004), όπως δημοσιεύτηκε το 2003 στο The Paris Review, μαζί με μια εκτενή συνέντευξη του συγγραφέα. Ο Όστερ λέει ότι δουλεύει τα βιβλία του παράγραφο την παράγραφο: μόλις μια παράγραφος ολοκληρωθεί στο χαρτί, την δακτυλογραφεί αμέσως, γιατί αν την αφήσει για αργότερα δεν θα μπορεί να βγάλει άκρη (είναι εμφανές, νομίζω, το γιατί από την εικόνα). Μετά επιστρέφει στο χειρόγραφο για να γράψει την επόμενη παράγραφο, και συνεχίζει έτσι μέχρι να τελειώσει το βιβλίο.