Atlas of Remote Islands

To Atlas of Remote Islands (Particular Books, 2010, σε μετάφραση από τα γερμανικά στα αγγλικά της Κριστίν Λο) της Τζούντιθ Σαλάνσκι είναι αυτό ακριβώς που λέει ο τίτλος του: ένας άτλαντας νησιών στη μέση του πουθενά. Πενήντα μικροσκοπικά νησιά, τα περισσότερα χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την κοντινότερη στεριά, μερικά ακατοίκητα, άλλες φορές με μερικές δεκάδες μονάχα κατοίκους (προσωρινοί συνήθως, μέλη επιστημονικών ομάδων). Είναι, όμως, κι ένα παράξενα όμορφο βιβλίο (ο σχεδιασμός του είναι, από την αρχή μέχρι το τέλος, δουλειά της Σαλάνσκι) που απαιτεί να το διαβάσεις σαν λογοτεχνία και όχι σαν μια απλή συλλογή χαρτών και στοιχείων, αφού η Σαλάνσκι δεν αρκείται στο να δημιουργήσει τους χάρτες των νησιών· επιπλέον, επιλέγει και αφηγείται στιγμιότυπα από την ιστορία τους, γοητευτικά, σκοτεινά, σουρεαλιστικά. Η ίδια η απομόνωση των νησιών μοιάζει να δίνει σ’ αυτά τα στιγμιότυπα μέγεθος πολύ μεγαλύτερο του σκηνικού τους, και τα όρια μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας θολώνουν.

Σ’ ένα από αυτά τα νησιά, ούτε ένα τετραγωνικό χιλιόμετρο σε έκταση, ναυαγεί το 1760 ένα πλοίο· οι επιζήσαντες, περίπου 120 Γάλλοι ναύτες και 60 σκλάβοι, καλούνται να επιβιώσουν σε αυτή τη στενή φέτα γης. Με τα απομεινάρια του καραβιού φτιάχνουν μια βάρκα· οι ναύτες φεύγουν με τη βάρκα αφήνοντας πίσω τους σκλάβους. Δεκαπέντε χρόνια μετά, ένα άλλο πλοίο διασώζει όσους κατάφεραν να επιβιώσουν: επτά γυναίκες κι ένα μωρό οχτώ μηνών. (Περισσότερα γι’ αυτή την ιστορία μπορείτε να διαβάσετε εδώ, σελ. 17-19).

Σ’ ένα άλλο, αφηγείται η Σαλάνσκι, ναυαγεί ένα αγγλικό πλοίο το 1871. Οι ναύτες βρίσκουν εκεί δύο Γάλλους, τον κυβερνήτη και τον υπήκοο, με καθήκον τους να καταγράφουν τα φαλαινοθηρικά, αν και κανένα δεν έχει εμφανιστεί εδώ και καιρό, αφού η περιοχή είναι γνωστή για τις καταιγίδες και την ομίχλη της. Λέγεται ότι μαζί τους ζούσε ένας μιγάς, αλλά τον έφαγαν, και ό,τι απέμεινε απ’ αυτόν το κρατούν φυλαγμένο σε μια καλύβα.

Στο Pukapuka (βλέπε τον χάρτη ακριβώς από πάνω), καταφύγιο του Αμερικανού συγγραφέα Ρόμπερτ Ντιν Φρίσμπι, δεν υπάρχει η λέξη παρθένα: οι νέοι κάνουν έρωτα ελεύθερα κι αν ένα κορίτσι γίνει μητέρα εκτός γάμου, κερδίζει τον σεβασμό όλων και αυξάνει τις πιθανότητές της να παντρευτεί, αφού είναι αποδεδειγμένα γόνιμη.

Γνωστότερη είναι η ιστορία του Νησιού του Πάσχα, 3.690 χιλιόμετρα μακριά από τη Χιλή, όπου οι αυτόχθονες κατόρθωσαν να αναπτύξουν έναν σπουδαίο πολιτισμό και να υψώσουν τεράστια πέτρινα αγάλματα (μοάι), για να γνωρίσουν, στη συνέχεια, την παρακμή – ένα είδος πολιτισμικής αυτοκτονίας, αφού εξάντλησαν όλες τις πηγές του νησιού και δεν άφησαν όρθιο ούτε ένα δέντρο: το τέλος του κόσμου σε μικρογραφία.

Για να αποτρέψουν αυτό το τέλος, οι κάτοικοι ενός άλλου νησιού φροντίζουν ο αριθμός τους να μην υπερβεί σε καμία περίπτωση τους 1.200. Οι οικογένειες κάνουν μόνο όσα παιδιά μπορεί να θρέψει η γη τους· ο γάμος και η αναπαραγωγή επιτρέπονται μονάχα στους μεγάλους γιους· παιδιά που γεννιούνται όταν φτάσει ο πρωτότοκος του ζευγαριού σε ηλικία γάμου, τα αφήνουν να πεθάνουν από ασφυξία. Όταν χτυπά το νησί κυκλώνας ή ξηρασία, ανύπαντρες γυναίκες απαγχονίζονται ή χάνονται στην ανοιχτή θάλασσα, εκεί όπου χάνονται με τα κανό τους και κάποιοι άντρες με τους γιους τους· η κεντρική ιδέα είναι ότι οι κάτοικοι δεν μπορεί να είναι ποτέ περισσότεροι από αυτούς που μπορεί να θρέψει το νησί. (Οι πρακτικές αυτές έχουν ατονήσει σήμερα.)

Μια ακόμα παράξενη ιστορία: στα τέλη της δεκαετίας του ’50, ένα αγοράκι από τη Γαλλία αρχίζει να ονειρεύεται σε μια άγνωστη γλώσσα, που τη μαθαίνει τέλεια χωρίς να ξέρει αν είναι πραγματική ή όχι. Στα τριάντα τρία του, μοναχικός και απόκληρος, κινεί το ενδιαφέρον μερικών επιστημόνων που βάζουν στόχο να ανακαλύψουν ποια είναι αυτή η παράξενη γλώσσα. Όταν οι υπολογιστές αποδεικνύονται ανεπαρκείς γι’ αυτή τη δουλειά, τον πηγαίνουν στα μπαρ του λιμανιού, μήπως και τους βοηθήσουν οι ναυτικοί· εκεί, κάποιος επιτέλους αναγνωρίζει τη γλώσσα αυτή: την έχει ακούσει σε ένα νησί της Πολυνησίας, και γνωρίζει μια ηλικιωμένη που κατάγεται από εκεί. Τον πηγαίνουν στη γυναίκα, κι επιτέλους γνωρίζει έναν άνθρωπο που του απαντά στη γλώσσα που διδάχτηκε στα όνειρά του.

Ο υπότιτλος του βιβλίου είναι Fifty Islands I have not visited and never will, Πενήντα νησιά που δεν έχω επισκεφτεί και δεν θα επισκεφτώ ποτέ· το πιθανότερο είναι ότι το ίδιο πράγμα ισχύει και για τους αναγνώστες του βιβλίου. Υπάρχει, όμως, ένας άνθρωπος που έχει πάει στα περισσότερα από αυτά τα νησιά· όχι τυχαία, πρόκειται για τον άνθρωπο που θεωρείται ο πιο πολυταξιδεμένος του κόσμου. Οι υπόλοιποι μπορούμε να μετρήσουμε το ταξίδι σε σελίδες αντί για χιλιόμετρα.

Το σάιτ του βιβλίου (στα γερμανικά) | Σελίδες από το βιβλίο: BravaTaongi Atoll, Cocos Island

2 thoughts on “Atlas of Remote Islands

  1. Παράθεμα: Remote Islands « Μαρία Ξυλούρη | Δωμάτιο Πανικού

  2. Παράθεμα: Το παγόνι κι ο κομήτης « Μαρία Ξυλούρη | Δωμάτιο Πανικού

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s