The varieties of Heaven

…it occured to him that he had, quite literally, been resurrected. But resurrected into what? he wondered. His life had become unfamiliar to him, cold and disquieting. He felt as if time as he knew it had flickered to a close. The world had ended. The oceans had climbed their shores, the buildings had burst out of their windows, and all the old meanings had fallen away. It turned out that the world at the end of time was just like the world at the beginning: a single set of footsteps printing the grass, everything lit with its own newness, a brighter and much, much emptier place.

Κέβιν Μπροκμάιερ, The Illumination

Ένα τετράδιο γεμάτο ερωτικά γράμματα μιας πρότασης αλλάζει χέρια στο Illumination του Κέβιν Μπροκμάιερ (ο οποίος συμπεριλήφθηκε στους καλύτερους νέους Αμερικανούς συγγραφείς σύμφωνα με το Granta)· κάθε κεφάλαιο του βιβλίου παρακολουθεί έναν διαφορετικό άνθρωπο που έτυχε να συναντηθεί μ’ αυτό το τετράδιο [1]. Όλα αυτά σ’ έναν κόσμο που έχει μια σημαντική διαφορά από τον δικό μας: ο σωματικός πόνος είναι φωτισμένος, αφού ανεξήγητα, μια μέρα τα μικρά και μεγάλα τραύματα και οι ασθένειες των ανθρώπων άρχισαν να αναδίδουν φως.

Από συνέντευξη του συγγραφέα για το βιβλίο:

One of the things that attracts me to your writing is the blending of literary fiction with genre elements. There’s often a sci-fi/magical realism bend to your work. Why is that? What inspires you to do that?

I think of myself as working within -or at least aspiring to work within- the very particular tradition of writers whose books I happen to love. Many of those writers are realists, but many others are fantasists, though it’s a toss-up as to whether you’ll find their books shelved with the literary fiction or with the science fiction and fantasy. All of them, though, regardless of their genre affiliations, are authors of tremendous vision, great craft, and a complex and absorbing sense of what it means to be alive. All of them write the kind of books that inspire me to emulation.

Aside from that, I suppose I turn to the fantastic or the magical or the strange or the uncanny so often because I’m the kind of person who sees more clearly when he views the world at a tilt, but also because such methods have provided me with a number of metaphors that seemed potent and beautiful to me, because the imagery of fantasy allows me to write certain kinds of sentences I enjoy writing, and finally, frankly, because I grew up reading a lot of science fiction and there are certain kinds of oddity that simply excite my imagination.

In The Illumination, there’s a beauty to suffering. Since everyone can see what is ailing even the strangers around them, pain is no longer a private and hidden option. It’s exposed and shimmers. Some teenagers even go so far as to deliberately cut themselves so they can see the light. Do you think pain is something that can be beautiful?

I don’t know. What I can tell you is that the book -whose working title was Wounds, until my editor and my agent convinced me that no one would buy a book called Wounds– investigates exactly that question: what if the world suddenly revealed that pain, disease, illness, and injury -all the uglinesses of the human body- were faceted with beauty, like jewels? What if our pain was the most beautiful thing about us? How would that change the way we perceived life and death and one another? How would it change the greater functions of society, or would it change them at all?

At one point in the book, you write: “Everyone had his own portion of pain to carry. At first, when you were young, you imposed it on yourself. Then, when you were older, the world stepped in to impose it for you. You might be given a few years of rest between the pain you caused yourself and the pain the world made you suffer, but only a few, and only if you were lucky.” Are we living in a society where pain is more prevalent than ever?

Honestly, I don’t know that our times are all that different from those that came before. I suspect that the world has always been composed of pain and pleasure, bliss and agony, contentment and discomfort, and in roughly the same proportions as it is today. More to the point, perhaps, before I wrote The Illumination, and while I was working on it, I myself was experiencing more pain -physical pain- and in a less remitting way than I had before. I used the fifth section of the book, Nina’s, to investigate my own encounters with illness: years and years of mouth ulcers that made it painful for me to talk, eat, drink, laugh, and smile. I tried to bring as much lucidity, accuracy, and honesty to Nina’s observations of her malady as I could, and although her story is not really my own, that one aspect of it is. You can consider all the self-pity, querulousness, and desperation she expresses a peculiarly intimate form of journalism.

Μια πρόταση από το βιβλίο, εικονογραφημένη στο πλαίσιο του πρότζεκτ Single Sentence Animations του Electric Literature:

She watched them flare and shimmer through their skin, their bones going off like bombs, every limb a magnificent firework of carbon, phosphorus, and calcium.

Κι ένα τραγούδι από το σάουντρακ του βιβλίου, όπως το κατέγραψε ο Μπροκμάιερ στο μπλογκ Largehearted Boy: το This Could Be My Last Day του Ντιουκ Σπέσιαλ (οι παλιοί θαμώνες του μπλογκ ίσως θυμάστε την δουλειά του Σπέσιαλ για το Book of Illusions του Πολ Όστερ – έγραφα σχετικά εδώ).

A Chronological List of Statements People Made to Me at the Iowa Writers’ Workshop, 1995-1997 | An Illustrated History of the View from Kevin Brockmeier’s Head | Περισσότερα ερωτικά γράμματα της μιας γραμμής στο λογαριασμό που έχει στηθεί για το βιβλίο στο τουίτερ και εδώ | O τίτλος του ποστ είναι φράση από το βιβλίο

[1] Πολλά πρόσφατα βιβλία χτίζονται με μια παρόμοια δομή διηγημάτων που συναποτελούν ένα μυθιστόρημα· πέρα από το Cloud Atlas του Ντέιβιντ Μίτσελ (μια ματριόσκα μυθιστορημάτων, με τον ήρωα του καθενός να διαβάζει με κάποιο τρόπο την ιστορία του προηγούμενου – θα μπορούσε επίσης στην ίδια κατηγορία να υπαχθεί και το ακόμα παλιότερο Ghostwritten του Μίτσελ), το Let the Great World Spin του Κόλουμ ΜακΚαν παρακολουθεί ένα πλήθος χαρακτήρων καθώς διασταυρώνονται στη σκιά της βόλτας του ακροβάτη Φιλίπ Πετί πάνω σε ένα σχοινί μεταξύ των Δίδυμων Πύργων· στο Great House της Νικόλ Κράους, ένα γραφείο λειτουργεί ως συνδετικό νήμα των ιστοριών ανθρώπων διαφορετικών ηλικιών και καταβολών, ενώ κάθε κεφάλαιο του A Visit from the Goon Squad της Τζένιφερ Ίγκαν λειτουργεί ως διήγημα που παρακολουθεί έναν διαφορετικό χαρακτήρα για να αφηγηθεί την ιστορία του κεντρικού ήρωα, που ξεκινάει πανκιό και καταλήγει μάνατζερ, και το The Imperfectionists του Τoμ Ράχμαν αφηγείται την γέννηση και την παρακμή μιας ιστορικής αγγλόφωνης εφημερίδας στη Ρώμη μέσα από τις ιστορίες διαφόρων εργαζομένων της, ακόμα και μιας αναγνώστριας· προσθέστε, επίσης, το Things We Didn’t See Coming του Στίβεν Άμστερνταμ, με τα διηγήματα-κεφάλαια να καταγράφουν επεισόδια από την ζωή του κεντρικού χαρακτήρα καθώς προσπαθεί να επιβιώσει σε έναν κόσμο μισοκατεστραμμένο από τον ιό της χιλιετίας· φυσικά, είναι πολύ πιθανό να υπάρχουν κι άλλα παραδείγματα που ξεχνάω ή δεν έχω διαβάσει.

Send the work out there naked

Ο Πέρσιβαλ Έβερετ σε μια παλιότερη συνέντευξή του με αφορμή το Wounded (2005 – ελληνική μετάφραση, από τον Λύο Καλοβυρνά: Πληγωμένοι, εκδόσεις Πόλις, 2008, και εδώ ό,τι δικό του κυκλοφορεί στα ελληνικά):

You’ve sent up academe and publishing, using satire as a way to examine, among other things, race relations in American culture. How do you manage to keep satire engaging, funny, and relevant without veering into the didactic realm?

I think the way to make satire easy is to keep as close to the truth as possible. We choose things because they bug us, and they bug us because of the way they really are, and when you really start to examine theses things, they’re just funny.

One of the most ironic things about some of my satire is that I’m fairly earnest about it. There’s a lot of irony in the fact that I take the things I’m talking about seriously. I actually like literary theory, for example, so to write my novel Glyph, I had to believe I understood enough of it to write about it, and to make fun of it. I found that I had to respect it. It doesn’t mean I agree with it. I just think that it’s funny.

So, you train mules. You write an average of a book a year. I’ve also read that you are a fly fisherman, a musician, a painter.

I used to be a musician in college. I played jazz guitar.

Did you study painting?

No, not formally. I look at a lot of paintings. I paint in oil.

Και από άλλη συνέντευξη, αυτή τη φορά με αφορμή το ακυκλοφόρητο στα ελληνικά βιβλίο του Έβερετ και του Τζέιμς Κινκέιντ, A History of the African-American People (Proposed) by Strom Thurmond, as told to Percival Everett & James Kincaid (2004), μιλώντας για τη δυσκολία κατηγοριοποίησης της δουλειάς του:

How do you categorize yourself as a writer? Do you work within the constraints of a particular fiction category? Your works are so all over the map.

No, whatever the particular work is, that’s what it is. I don’t put myself in a camp. I want to write what works for the story at hand. I serve the story, basically. I don’t think that as the author I’m terribly important, and I don’t want to be. I want to disappear. If anybody’s thinking about me when they’re reading my work I’ve failed as a writer. The work is supposed to stand by itself. I’m teaching you to fly. When you have to go solo, hey, I’m not there.

Η συνέχεια είναι επίσης ενδιαφέρουσα:

I have a couple of questions about your style.

Style schmyle.

Your style, or lack thereof. (laughter) Do you have a predominant style?

Style is a tool. The work will dictate the style.

So you write in a manner that suits the work.

The only reason I would want a particular style is so that people could identify every work of mine as mine. There’s nothing at stake for me in having people recognize the work because of stylistic consistency.

You tend to blend styles a lot.

Well, I play with styles. I think they’re amusing. I think that anybody who thinks they have a style—it’s like watching punk rockers get ready to go out. It must take you two hours to get that look. How many safety pins do you need? To me there’s a wonderful irony in that. To work so hard to dress your work. Send the work out there naked.

Περισσότερα για τα βιβλία του Πέρσιβαλ Έβερετ, με πιο πρόσφατο το Assumption που μόλις κυκλοφόρησε, εδώ. Δείγμα γραφής εδώ.

LYF

[Πρόχειρα σκίτσα, αντιγραφές από αλλού (δεν θυμάμαι από πού για να δώσω πρωτότυπα) / Currently reading & re-reading / Στα έξι τετράδια που έχω γεμίσει από όταν τέλειωσα το δεύτερο βιβλίο ίσως –ίσως– έχει αρχίσει να διακρίνεται το περίγραμμα ενός τρίτου βιβλίου / Καινούργιος Μουρακάμι στο Κιντλ / Σάουντρακ]

Look and understand

O Αρτ Σπίγκελμαν μιλά για τα μυθιστορήματα χωρίς λέξεις του «πατέρα του γκράφικ νόβελ» Λιντ Γουάρντ (με αφορμή την έκδοση του Lynd Ward: Six Novels in Woodcuts από τη Βιβλιοθήκη της Αμερικής – περισσότερα για την έκδοση εδώ):

All novels require some mental adjustment in order to understand a writer’s meaning. But yes, in Ward’s books you have something that has its own operating system. This requires slowing down to understand it. Come at it from one angle and you’re looking at a bunch of incoherent, unconnected pictures. From another angle you see a very tightly woven narrative that rewards contemplation and a revisiting of how it’s told as well as what’s being told. Each of his books teaches itself. As you’re reading you understand better how to read each book—the speech and rhythms of what one can find as one revisits a picture. As Susan Sontag pointed out in her essay “On Photography,” pictures are scary because until they are actually contained by words their meanings are not containable. The words that describe what’s happening in a news photo actually refocus you to not look. The whole point of Ward’s work is to make you look and understand.

Η εικόνα από το Vertigo (1937).

REAMDE

Ο Νιλ Στίβενσον σε συνέντευξή του για το καινούργιο του μυθιστόρημα, REAMDE:

Why start the conflict in an online role playing game? Do you play games like World of Warcraft?

I hesitate to say I’m much of a gamer, because every time I go online and try to go up against the average ten year old boy, I get my butt kicked so hard that it becomes clear I can’t lay any claim to that title. But I certainly do my share of game playing, and I’ve been aware of the gold farming phenomenon for a number of years. I always thought it was kind of an interesting feature of that universe, and in this case it happened to dovetail quite naturally with the plot.

T’Rain takes the idea of gold farming even further –everyone who plays contributes to a complex economy, and can easily convert their labor into real money. Do you think online role playing games are headed in that direction, that they’ll be designed for commerce?

Well, it’s undoubtedly happening right now on an informal level all over the place. A huge amount of money is changing hands, and the thing that prevents it from coming out into the open and working the way it’s depicted in the novel is a number of legal and regulatory hang ups. These are things that I was able to just sort of dispense with as a novelist, and pretend that they didn’t exist –the people who actually run companies like this obviously don’t have that ability. So I think the question of could this really happen is strictly a matter of is it going to be legalized.

People who play online role playing games are often painted in a negative light, like they’re alone in a dark basement for years at a time. But the characters in your novel are very healthy gamers. Was that a conscious decision, to say it is not some freaky thing?

I’m just trying to reflect the reality of what I see in the world of gaming. Sure there are the pathological cases, people who have an out of control addiction. But these games are also quite widespread among people who do not fit that stereotype at all. It’s something that they do as a form of entertainment. Instead of going to a movie or reading a book they’ll just sit down for a couple of hours and do a quest in Warcraft.

Οι πρώτες σελίδες του REAMDE εδώ. Στα ελληνικά κυκλοφορεί ο Υδράργυρος, το πρώτο μέρος του Κύκλου Μπαρόκ.

Follow them in secret

It seems to me that one life is actually many lives, and that they add up to something surprisingly long. My life then was nothing like my life now.

W.: “We’re stupid, we need to be led”. Didn’t we long ago decide we could redeem ourselves only by creating opportunities for those more capable than ourselves? – “It’s our gift”, says W., “we know we’re stupid, but we also know that stupidity is not”. We ought to throw ourselves at their feet and ask them to forgive us. We always stop short of this, of course. We have to remember not to tell them, each of them, that they are our new leader. It would only frighten them off, W. says. No one should ever know he or she is our leader, we agree. Only we should know. And we should follow them in secret.

Λαρς Άιερ, Spurious

Η ζωή ως διάσωση του ελάχιστου

[Το κείμενο που ακολουθεί δεν είναι κριτική του The Pale King, ούτε διεκδικεί δάφνες πληρότητας κι αντικειμενικότητας· ένα εξαιρετικά παθιασμένο, καλογραμμένο και πλήρες δοκίμιο για το Pale King μπορείτε να διαβάσετε εδώ.]

§1

Η γυναίκα γυρνάει σπίτι και βρίσκει τον άντρα της νεκρό. Κρεμασμένο με τα χέρια δεμένα με μονωτική ταινία, σε μια τελευταία προσπάθεια να τα εμποδίσει να υπονομεύσουν την πράξη του. Δεν ήταν η πρώτη φορά που προσπαθούσε να φύγει. Ήθελε, όμως, να είναι η τελευταία.

Στο γραφείο του, σελίδες στοιβαγμένες τακτικά, φωτισμένες, της αποκαλύπτουν μια δύσκολη αλήθεια: ο άντρας της μπορεί να πέθανε, αλλά ο συγγραφέας θέλει να ζήσει κι άλλο.

§2

Για εκείνη ήταν μια πληγή. Για τους άλλους, μυθολογία. Η σκηνή να παίζει ξανά και ξανά κατά την αναμονή για το τελευταίο, ημιτελές έργο του πρόωρα χαμένου ιδιοφυούς συγγραφέα, το έργο που είχε τη δύσκολη αποστολή να σταθεί αντάξιο, αν όχι να ξεπεράσει, το προηγούμενο αριστούργημα, το Infinite Jest.  Δεν είχαμε απλώς να κάνουμε με τον εξαιρετικά πρόωρο θάνατο ενός από τους κατά γενική ομολογία σπουδαιότερους νέους Βορειοαμερικάνους συγγραφείς· το ηθελημένο του θανάτου, η αποκάλυψη της κατάθλιψης με την οποία πάλευε ο Γουάλας –με την αυτοκτονία να ερμηνεύεται λογικά ως έκβαση αυτής της πάλης, παραδοχή της ήττας του– ήταν που πολλαπλασίασαν τον αντίκτυπο του θανάτου και αναδρομικά φωτίζουν το έργο του υπό ένα εντελώς διαφορετικό πρίσμα, διαμορφώνοντας, παράλληλα, ένα συγκεκριμένο έδαφος συζήτησης αυτού του τελικού έργου.

Το κείμενο μοιάζει σχεδόν αδύνατο να διαβαστεί και να συζητηθεί ως κείμενο αυτό καθαυτό, έξω από αυτό το διαμορφωμένο ήδη πριν από την έκδοση περιβάλλον προσδοκιών, αντιλήψεων, υποθέσεων, έξω από τη βαριά σκιά μιας διάγνωσης που μαθεύτηκε εκ των υστέρων.

Σε αυτό προστίθεται ένα πρόβλημα εγγενές των μετά θάνατον εκδόσεων, που αφορά τη νομιμοποίησή τους: στην προκειμένη περίπτωση, παραδόξως, δεν είναι ότι η έκδοση αντιτίθεται στις επιθυμίες του ίδιου του Γουάλας, αλλά ότι δεν είμαστε βέβαιοι για το ποιες ήταν οι επιθυμίες του. Θα περίμενε κανείς ότι, πριν δώσει τέλος στη ζωή του, θα είχε φροντίσει να ορίσει την τύχη του ανέκδοτου υλικού του, όμως η ίδια η Κάρεν Γκριν στηρίζει την έκδοση σε μια υπόθεση: αφού τα ολοκληρωμένα δακτυλόγραφα του βιβλίου βρέθηκαν τακτοποιημένα στο γραφείο του, ο Γουάλας ήθελε να εκδοθούν.

§3

Ο Γουάλας έχει γράψει σελίδες επί σελίδων για την κατάθλιψη και τον ψυχικό πόνο, χωρίς, όσο ζούσε, να δημοσιοποιήσει πόσο προσωπικά τον αφορούσαν οι σελίδες αυτές. Κάποτε η Γκριν, στο πλαίσιο ενός από τα εικαστικά πρότζεκτ της, προσπάθησε να αναμετρηθεί με μερικές από τις πιο αμείλικτες εξ αυτών – συγκεκριμένα, με το διήγημα The Depressed Person [1], το οποίο επιχείρησε να αναδιατάξει με τέτοιο τρόπο, ώστε να ανατρέψει τη βαθιά του θλίψη και να το μεταπλάσει σε κάτι φωτεινότερο. Έστειλε στον Γουάλας ένα φαξ για να του ζητήσει την άδεια να επέμβει στο διήγημα· εκείνος της απάντησε με ένα σημείωμα που της έδινε την έγκριση, αλλά διόρθωνε και τα λάθη της αίτησής της.

Η Γκριν προσπάθησε πολύ να σπάσει τη μαυρίλα του διηγήματος· δεν τα κατάφερε. Όπως και να έχει, αυτή ήταν η αρχή της γνωριμίας της με τον άνθρωπο που αργότερα θα γινόταν ο σύζυγός της· με τον άνθρωπο του οποίου θα γινόταν η χήρα.

Μπορεί κανείς να αντιμετωπίσει την έκδοση του Pale King σαν μια προσπάθεια να απελευθερωθεί η Γκριν από τον συγγραφέα Γουάλας. Εκείνη δεν ήταν παντρεμένη με τον συγγραφέα, αλλά με τον άνθρωπο – κι όμως, έπρεπε να αναμετρηθεί με το πλήθος των σελίδων του τελευταίου έργου του, έργο το οποίο ο έξω κόσμος, ο κόσμος που ήξερε τον συγγραφέα, απαιτούσε από τη χήρα του. Έδωσε το σύνολο των χειρογράφων, των ηλεκτρονικών αρχείων και των σημειώσεων στον επιμελητή.

Φαντάζομαι το άγραφο αίτημα αυτής της χειρονομίας: Ξεχάστε ότι είμαι η χήρα του συγγραφέα. Ορίστε, σας έδωσα τα απομεινάρια του. Αφήστε με απλώς να είμαι η χήρα του ανθρώπου.

§4

Στην περίπτωση του Κάφκα, η παράβαση των επιθυμιών του συγγραφέα διέσωσε το σύνολο σχεδόν του έργου του· αν ο Μαξ Μπροντ δεν είχε παραβεί τις καφκικές επιθυμίες, πολύ απλά ο Κάφκα (ο συγγραφέας Κάφκα· ο άνθρωπος σε κάθε περίπτωση θα είχε χαθεί) δεν θα υπήρχε, και αρκετά από τα βιβλία των επιγόνων του θα ήταν πολύ διαφορετικά, εφόσον δεν θα ήταν βιβλία επιγόνων. Στην περίπτωση του Ναμπόκοφ, η παράβαση των επιθυμιών του ως προς το The Original of Laura δεν άλλαξε καθόλου τη θέση του στη λογοτεχνία· από την όλη υπόθεση κερδίσαμε μία πολύχρονη έντονη συζήτηση για το σκόπιμο ή όχι της έκδοσης και, τελικά, μία έκδοση που στην καλύτερη περίπτωση μπορεί να θεωρηθεί ένας αδρομερής σκελετός μυθιστορήματος, ενδιαφέρων μονάχα για τους μελετητές, άντε και τους φανατικούς αναγνώστες.

§5

Κι έπειτα έχουμε έναν Ρομπέρτο Μπολάνιο, να δίνει μάχη με το χρόνο για να ολοκληρώσει το 2666 που έπρεπε οπωσδήποτε να εκδοθεί (αν όχι για κανέναν άλλο λόγο, τότε για να εισπράττει η οικογένειά του τα δικαιώματα·  αλλά πάλι όχι – άλλος είναι ο βασικός λόγος, αμείλικτος: ο συγγραφέας πρέπει, σε κάθε περίπτωση, να επιζήσει του ανθρώπου).

§6

Το Pale King ούτε αντίστοιχο των έργων που κρατούσε στο συρτάρι του ο Κάφκα είναι –παρόλο που και στην περίπτωση του Κάφκα, τα βιβλία εκδόθηκαν σε μια μορφή η οποία ως ένα βαθμό ήταν υπόθεση του Μπροντ–, ούτε Original of Laura, ούτε 2666 [2]. Και, αν και ο εκδότης το χαρακτηρίζει ανολοκλήρωτο μυθιστόρημα, ίσως να μην είναι καν αυτό. Θα μπορούσε κανείς να χρησιμοποιήσει την περιγραφή δοκιμές για ένα μυθιστόρημα· εάν όντως το βιβλίο είναι κάτι τέτοιο, φαίνεται μάλλον δύσκολο να μπορέσει κανείς να ξεφύγει από το προβληματικό πλαίσιο της ανάγνωσης και να το δει καθαρά σαν κείμενο, και όχι σαν δυνητικό κείμενο. Άρα: ένα δυνητικό μυθιστόρημα.

§7

Το τι ήθελε ο Γουάλας να είναι το Pale King ο αναγνώστης το συμπεραίνει όχι μόνο από το κείμενο το ίδιο, αλλά και από ορισμένες σημειώσεις του συγγραφέα που συμπεριλαμβάνονται στο τέλος του βιβλίου – σημειώσεις που αφορούν τόσο τα ήδη γραμμένα μέρη, όσο κι αυτά που δεν είχαν ακόμα γραφτεί ή τέλος πάντων δεν ήταν ακόμα σε τέτοια μορφή ώστε να μπορούν να συμπεριληφθούν στην έκδοση. Αυτές οι σημειώσεις ως ένα βαθμό βοηθούν τον αναγνώστη να αντιληφθεί την κατεύθυνση που θα είχε η συνέχεια, την ίδια στιγμή που είναι περισσότερο μια δήλωση προθέσεων και ως τέτοια, λίγη αξία έχουν, εφόσον στη λογοτεχνία δεν μετρούν οι προθέσεις, αλλά το αποτέλεσμα, το οποίο δεν βρίσκεται πάντα σε αρμονία μαζί τους. (Υποψιάζομαι ότι πολλοί γραφιάδες θάβονται κάτω από σημειώσεις επί σημειώσεων δουλεύοντας τα έργα τους, ακόμα όμως κι όλες αυτές οι σημειώσεις ποτέ δεν καταγράφουν το συνολικό έργο όπως το έχουν στο μυαλό τους· αρκετές από αυτές δεν τηρούνται καν, είτε επειδή οι συγγραφείς αλλάζουν γνώμη είτε επειδή, παρά τις προθέσεις, το ίδιο το κείμενο τις αφήνει εκτός.)

§8

Οι σημειώσεις αυτές είναι, επίσης, τα τεκμήρια μιας ανελέητης μάχης. Μιας ανάμεσα σε πολλές. Τη βαναυσότητα αυτών των μαχών, το αίμα, τα περιττώματα, τα κολοβώματα που αφήνουν πίσω τους οι λέξεις μέχρι να μπουν στη σειρά – όλα αυτά οι συγγραφείς συνήθως πασχίζουν να τα κρύψουν. Δεν αφορούν τους αναγνώστες. Οι αναγνώστες δεν θέλουν τη μάχη. Δεν τους ενδιαφέρει το μικρό ή μεγάλο συγγραφικό δράμα. Θέλουν το βιβλίο.

(Όσο για τον συγγραφέα, τον θέλουν όπως τον πλάθουν στη φαντασία τους. Ο άνθρωπος πίσω από το βιβλίο, αυτός που πολλοί αναγνώστες προσπαθούμε να τσακώσουμε καθώς πάει να κρυφτεί –ή αυτό, τέλος πάντων, νομίζουμε ότι πάει να κάνει– πίσω από τις αράδες του βιβλίου, πιστεύουμε ακράδαντα πως είναι αυτός ακριβώς που φανταστήκαμε. Παρόλο που αυτό το πλάσμα είναι ήρωας σε ένα δικό μας βιβλίο, ούτε συγγραφέας, ούτε άνθρωπος.

Κι εγώ για ένα τέτοιο πλάσμα γράφω, όχι για τον Γουάλας.)

§9

Το μυθιστόρημα, σημείωνε ο Γουάλας, θα δημιουργούσε διαρκώς την προσδοκία ότι κάτι επίκειται, κάτι θα συμβεί, δίχως όμως να συμβαίνει ποτέ τίποτα, πράγμα που υπηρετείται στο βιβλίο (αλλά χωρίς τη σημείωση του συγγραφέα ο αναγνώστης ενδεχομένως θα νόμιζε απλώς ότι ο Γουάλας δεν πρόλαβε να γράψει τι, τελικά, συμβαίνει)· η βασική σύγκρουση έχει να κάνει με τη μετάβαση της IRS, της Εφορίας των ΗΠΑ, από μια υπηρεσία με μέλημα το δημόσιο συμφέρον σε μια εταιρεία με μέλημα το κέρδος. Κι αν, ειδικά μετά την τόσο ξεκάθαρη δήλωση των προθέσεων του συγγραφέα στις σημειώσεις, αυτά τα δύο στοιχεία γίνονται κατανοητά, γίνεται επίσης κατανοητό στον αναγνώστη ότι ο Γουάλας σε αυτές τις σελίδες που τελικά εκδόθηκαν ίσα που είχε αρχίσει να τα αναπτύσσει.

Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο του Pale King, περνάει από μπροστά μας ένα τυπικά γουαλασικό καρναβάλι χαρακτήρων με ιστορίες που ακροβατούν μεταξύ τραγικού και κωμικού· τους βλέπουμε όλους να συγκεντρώνονται, σιγά σιγά, στο ίδιο παρακλάδι της IRS, αλλά ο λόγος που συμβαίνει αυτό και πάλι δεν είναι ξεκάθαρος από το ίδιο το κείμενο μονάχα – πολύ φοβάμαι ότι χωρίς αυτές τις λιγοστές σημειώσεις του Γουάλας για την κατεύθυνση του μυθιστορήματος ο αναγνώστης θα έχανε κι αυτόν τον λίγο προσανατολισμό που του προσφέρει, τελικά, το Pale King. Αυτό που είναι ξεκάθαρο –αλλά και πάλι, βοηθά εδώ η προηγούμενη εμπειρία του αναγνώστη με το γουαλασικό σύμπαν, ειδικά όπως αυτό αποτυπώθηκε στο Infinite Jest, μια και τα διηγήματα είναι εντελώς άλλη ιστορία– είναι ότι ακόμα κι αν είχε ολοκληρωθεί, το Pale King πολύ δύσκολα θα μπορούσε να συνοψιστεί σε μερικές γραμμές· ακόμα και μετά από δεύτερη ή τρίτη ανάγνωση, δύσκολα ο αναγνώστης θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι έχει πλήρη εποπτεία του κόσμου τού μυθιστορήματος, ο οποίος κατά τα φαινόμενα προοριζόταν να γίνει ακόμα πιο αχανής από τον κόσμο του Infinite Jest. Αλλά αυτή είναι μια συζήτηση που πιθανότατα δεν έχει νόημα: ακόμα κι αν όντως υπάρξουν οι μελετητές που θα σκύψουν πάνω από το σύνολο των χειρογράφων που χρησιμοποίησε ο επιμελητής για το κολάζ του Pale King, για να προσφέρουν τη δική τους εκδοχή του βιβλίου, πάλι θα μιλάμε για το Pale King ως υπόθεση, όχι ως τετελεσμένο· το υπαρκτό Pale King είναι, κατά τη γνώμη μου, μια ιδιόμορφη συλλογή διηγημάτων με την IRS να λειτουργεί σαν συνδετικό νήμα (που ωστόσο μερικές φορές εξαφανίζεται)· ένα παζλ του οποίου δεν έχουμε όλα τα κομμάτια· ένα βιβλίο που πρέπει να διαβαστεί στα μέρη του, και όχι ως σύνολο: το σύνολο σε αυτή την περίπτωση είναι απλώς μια φαντασίωση, εφόσον διαθέτουμε μόνο ένα περίγραμμά του, ούτε καν ολοκληρωμένο. (Κι αναρωτιέμαι αν θα υπάρξει κάποιος συγγραφέας που θα προσπαθήσει να ολοκληρώσει το Pale King όχι με βάση τα χειρόγραφα του Γουάλας, αλλά γράφοντας ο ίδιος τη συνέχεια.)

Κάποια κεφάλαια λειτουργούν σαν εξαιρετικές μελέτες στον διάλογο και στους χαρακτήρες· ο Γουάλας φαίνεται ότι συλλέγει γουίρντο (επειδή για κάποιο λόγο η IRS θέλει να συγκεντρώσει ανθρώπους με εξαιρετικές ικανότητες): ένα παιδί που βάζει στόχο να ακουμπήσει με τα χείλη του κάθε σπιθαμή του σώματός του· ένας άνθρωπος που, όταν είναι πολύ συγκεντρωμένος, αιωρείται· ένας άλλος που ανακαλύπτει από πολύ νωρίς ότι ιδρώνει υπερβολικά, και αναπτύσσει πολύπλοκες στρατηγικές για να αποφύγει τον δημόσιο εξευτελισμό της υπερβολικής εφίδρωσης –ο Γουάλας ίδρωνε κι αυτός υπερβολικά, γι’ αυτό και φορούσε τις χαρακτηριστικές του μπαντάνες– και πάει λέγοντας. Η επιφοίτηση ενός από τους χαρακτήρες, που αλλάζει τη ζωή του και τον οδηγεί από το χάος στην επιδίωξη μιας καριέρας εφοριακού, συμβαίνει κατά τη διάρκεια ενός μαθήματος που παρακολουθεί κατά λάθος και, όπως ομολογεί και ο ίδιος, είναι μια εμπειρία που δεν μπορεί να τη μεταδώσει με κατανοητό τρόπο, μια εμπειρία που δεν μπορεί να γίνει κτήμα ενός αναγνώστη ή ακροατή έξω από αυτήν· ένα πλήθος σελίδων του βιβλίου είναι αφιερωμένο στο κυκλοφοριακό κομφούζιο που αντιμετωπίζει ένας από τους Ντέιβιντ Γουάλας του Pale King προσπαθώντας να παρουσιαστεί στο πόστο του, όπου τον μπερδεύουν με άλλον Ντέιβιντ Γουάλας, υπάλληλο ανώτερης βαθμίδας· στο ενδιάμεσο αυτός ο Γουάλας επιχειρεί να παρουσιάσει το βιβλίο όχι ως μυθοπλασία, αλλά ως απομνημονεύματα, η έκδοση των οποίων υπόκειται σε πλήθος νομικών περιορισμών (αυτά τα μέρη του βιβλίου, σημειώνουν πολλοί, είναι από τα πλέον προβληματικά, με τον συγγραφέα να πέφτει θύμα της τάσης του προς το μεταμοντέρνο τέχνασμα· επιπλέον, είναι μάλλον δυσνόητη η τοποθέτηση του πρώτου σχετικού κεφαλαίου πολύ μακριά από την αρχή του βιβλίου, όπου λογικά θα ταίριαζε· μόνο που αυτά τα τεχνάσματα είναι τυπικοί γουαλασισμοί, δίχως τους οποίους θα μιλούσαμε για έναν πολύ διαφορετικό συγγραφέα)· συχνά, ο αναγνώστης εγκαταλείπεται σε έναν λαβύρινθο ορολογίας, δύσκολη κίνηση που όμως εδώ μοιάζει ταιριαστή, ακόμα κι αν δεν είναι ακριβής απεικόνιση της γλωσσικής πραγματικότητας, αλλά και συνολικά της πραγματικότητας εντός της IRS. Ούτως ή άλλως επιρρεπής –σε εκνευριστικό βαθμό, θα πουν πολλοί– στην παράθεση λεπτομερειών και σε μια εντελώς δική του γλωσσική πολυπλοκότητα, ο Γουάλας εδώ λόγω του θέματος βρίσκει πεδίο δόξης λαμπρό, με αποτέλεσμα αρκετές από τις σελίδες του βιβλίου να μοιάζουν παραφορτωμένες· από την άλλη, υπάρχουν επίσης αρκετές σελίδες του βιβλίου που είναι ιδιοφυείς, με εξαιρετική γραφή που σου καρφώνεται στο μυαλό· αυτές και μόνο αρκούν για να δικαιώσουν την έκδοση, παρόλο που το Pale King εκ των πραγμάτων δεν θα μπορούσε ν’ αναμετρηθεί με τις τεράστιες προσδοκίες.

§10

Ο Γουάλας φαίνεται να εστιάζει στην πλήξη, στην ισοπέδωση από την καθημερινή επανάληψη των ίδιων πραγμάτων, των ίδιων κινήσεων· αναγκαστικά, λοιπόν, το βιβλίο γίνεται συχνά τόσο εξαντλητικό, όσο εξαντλητική είναι και μια τυπική μέρα ή βδομάδα στη δουλειά –όσο εξαντλητική είναι η ίδια η ζωή, αν θυμηθούμε ότι τα όσα πραγματικά ενδιαφέροντα μας συμβαίνουν δεν είναι παρά ένα μικρό της ποσοστό–, γεμάτη χάσματα κι επαναλήψεις που η λογοτεχνία συνήθως τα απωθεί από τον κόσμο της· πέρα από την πλήξη, όμως, ο Γουάλας εστιάζει και στην υπέρβασή της, ή στη ζωή εντός της πλήξης, όχι αναγκαστικά μέσω αλλαγών, ενδιαφέροντος και ποικιλίας αλλά μέσω της εγκατάστασης ενός εσωτερικού ρυθμού, μιας ισορροπίας παρόλα αυτά· στη ζωή ως αιώρηση αντίστοιχη της αιώρησης του ήρωα που ακούει την ιστορία της πανέμορφης, αλλά απελπιστικά βαρετής συναδέλφου [3]·  σε αυτό το πλαίσιο, μέρος, τουλάχιστον, του Pale King μπορεί να διαβαστεί σαν μια πολύ ευρύτερη εφαρμογή της προσπάθειας των ηρώων του Τζόσουα Φέρις στο The Unnamed [4] να κατορθώσουν να υπάρξουν και να συνυπάρξουν με δεδομένη τη φριχτή πραγματικότητα της ακατονόμαστης περιπατητικής ασθένειας του κεντρικού χαρακτήρα: ίσως να μην θεραπευτεί ποτέ του, όμως αυτός κι η οικογένειά του κάπως πρέπει να ζήσουν· κι αν η αρρώστια ως δεδομένο δεν γίνεται να αφαιρεθεί, με κάποιο τρόπο θα πρέπει να μάθουν να ζουν με αυτήν, όπως μπορούν καλύτερα· η ζωή ως διάσωση του ελάχιστου, ως ισορροπία σε τεντωμένο σχοινί – κι ακόμα καλύτερα αν μπορέσεις να χαλαρώσεις σε αυτό το σχοινί, να παίξεις κιόλας [5].

§11

Το Pale King όπως εκδόθηκε δεν μπορεί να ικανοποιήσει ολοκληρωτικά την περιέργεια για το «κάτι μεγάλο», το μετά το Infinite Jest μυθιστόρημα του Γουάλας, κι ωστόσο κατορθώνει να επιβεβαιώσει το μεγαλείο αυτού που θα ήταν το Pale King αν ο Γουάλας είχε ζήσει για να το ολοκληρώσει: ένας πύργος της Βαβέλ στον οποίο περιπλανιέσαι χρόνια αφότου ο αρχιτέκτονας εγκατέλειψε τη μάχη ενάντια στον ίδιο τον θεό. Αυτό που προσφέρει στον αναγνώστη είναι μια τελευταία ευκαιρία να διαβάσει κάτι καινούργιο από τον συγγραφέα· το ίδιο το μυθιστόρημα όμως, στην ανολοκλήρωτή του λαμπρότητα, παραμένει ένα συνονθύλευμα αφετηριών, προσδοκιών, υποψιών. Κατά πάσα πιθανότητα, επρόκειτο για κάτι πραγματικά τεράστιο· κατά πάσα πιθανότητα, το Infinite Jest σαν σύλληψη θα ωχριούσε μπροστά του· κατά πάσα πιθανότητα, επρόκειτο για έργο που θα μπορούσε να το ολοκληρώσει μονάχα ο Γουάλας· και κατά πάσα πιθανότητα, ο ίδιος ο Γουάλας θα το θεωρούσε μια μεγαλειώδη αποτυχία (με τον τρόπο που κάθε έργο δεν είναι παρά μια αποτυχία, όπως θα έλεγε κι ο Φόκνερ).

§12

Ο θάνατος του Γουάλας έγινε ακόμα τραγικότερος επειδή ήταν ο θάνατος ενός συγγραφέα που είχε ακόμα να δώσει πολλά: με τον άνθρωπο που πέθανε, πέθανε κι η σαφέστατη και στηριγμένη υπόσχεση της εκπλήρωσης των δυνατοτήτων του. Υπήρχε ήδη ένα Infinite Jest, όμως υπήρχε επίσης και η προσδοκία των επόμενων Infinite Jest. Το φάντασμά τους ακουμπά στον ώμο του αναγνώστη κάθε φορά που επιχειρεί να καταδυθεί στο γουαλασικό σύμπαν.

Αντίστοιχα, το Pale King κουβαλά το φάντασμα αυτών των δυνητικών Infinite Jest – κουβαλά το φάντασμα του ολοκληρωμένου εαυτού του.

§13

Στο 30ό χιλιόμετρο του αγώνα, πολλοί μαραθωνοδρόμοι πέφτουν πάνω στον τοίχο: είναι ο εφιάλτης του δρομέα. Ο μαραθωνοδρόμος Γουάλας χτύπησε τον τοίχο. Μια άγρια κατάθλιψη κι ένα άγριο μυθιστόρημα που για να το γράψεις πρέπει να αφεθείς να σε κατασπαράξει: συνδυασμός που σκοτώνει. Θα μπορούσε να καταστρέψει το Pale King, να το εγκαταλείψει και να συνεχίσει τη ζωή του; Νομίζω όχι. Δεν θα άντεχε να το κάνει – καταστρέφοντάς το, θα έπρεπε να ζήσει με την προοπτική να μην το γράψει ποτέ.

Κλείνοντας το βιβλίο δεν μπορούσα να μην σκεφτώ ότι τον Γουάλας η κατάθλιψη δεν τον σκότωσε από μόνη της, αλλά σε αγαστή συνεργασία με το Pale King.

(Αυτή είναι φυσικά μια δική μου υπόθεση, και δεν φιλοδοξεί να παραστήσει την απόλυτη αλήθεια – όπως και όλο το κείμενο είναι μια δική μου αφήγηση για το Pale King χωρίς φιλοδοξίες αντικειμενικότητας.)

§14

Να μένεις χωρίς τον άνθρωπο, αλλά με τη βαριά σκιά που αφήνει πίσω του. Με το πόρισμα του ιατροδικαστή να κυκλοφορεί ελεύθερο στο διαδίκτυο, μαζί με υποθέσεις κι αναλύσεις ανθρώπων που δεν τον γνώρισαν ποτέ, πιστεύουν όμως ακράδαντα ότι διαβάζοντας τα βιβλία του, διάβασαν και την ψυχή του (η γράφουσα δεν εξαιρείται).

Να μένεις χωρίς τον άνθρωπο, και να πρέπει να συμβιώσεις με τον μύθο του.

§15

Πολύ πριν γνωριστεί ο Γουάλας με την Γκριν, ο Μαρκ Ντανιελέφσκι έγραψε ένα μυθιστόρημα που δημιούργησε, κι αυτό, ένα μύθο: το House of Leaves. Ένα νεαρό ζευγάρι μετακομίζει σ’ ένα σπίτι· ελπίζουν ότι αυτή η μετακόμιση θα τους ξαναφέρει κοντά, θα αναιρέσει την απόσταση που έβαλαν ανάμεσά τους οι πολλές απουσίες του άντρα σε ψυχοφθόρες φωτογραφικές αποστολές στο εξωτερικό. Όμως το ίδιο το σπίτι μεγεθύνει το χάσμα: το ζευγάρι πολύ γρήγορα ανακαλύπτει ότι, ενάντια στη λογική, οι εσωτερικές διαστάσεις του σπιτιού είναι μεγαλύτερες από τις εξωτερικές· μια πόρτα που δεν θα έπρεπε να υπάρχει οδηγεί σ’ έναν χώρο που δεν γίνεται να υπάρχει, έναν λαβύρινθο που διαρκώς μεταμορφώνεται κι αλλάζει διαστάσεις. Ο άντρας σαγηνεύεται και προσπαθεί να τον εξερευνήσει ενώ η γυναίκα, έντρομη, παρακολουθεί τη μάχη.

Ο Ντανιελέφσκι ονόμασε τη γυναίκα Κάρεν Γκριν. Είναι, φυσικά, απλώς μια σύμπτωση: το House of Leaves δεν γίνεται να αναφέρεται στον Γουάλας και στην Γκριν. Αλλά δεν μπορώ να αποφύγω τον παραλληλισμό στον οποίο με οδηγεί η σύμπτωση. Ο Γουάλας ανοίγει την πόρτα κι εξερευνά έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο χώρο – διαδρόμους που δεν οδηγούν πουθενά, αχανείς σάλες που μικραίνουν για να μετατραπούν σε φέρετρα.

Η Γκριν μένει πίσω.

§16

Μερικές φορές νικούν οριστικά οι λέξεις.

§17

Κάποτε ο άνθρωπος που γέννησε τον συγγραφέα πεθαίνει. Όμως ο συγγραφέας, που για να γεννηθεί τον είχε απόλυτη ανάγκη, δεν τον χρειάζεται για να ζήσει και να μεγαλώσει τη σκιά του: υπάρχουν τα βιβλία, κι υπάρχουν και μερικές λεπτομέρειες της ύπαρξης του ανθρώπου, παραμορφωμένες, τόσο από τη συγγραφική μυθοπλασία, όσο και από την αναγνωστική. Αυτές αρκούν.

§18

Στις 12 Σεπτεμβρίου του 2008, ο Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας αυτοκτόνησε· ο άνθρωπος εξαφανίστηκε, άφησε μια τρύπα πίσω του που οι οικείοι του έπρεπε να γεμίσουν με τις αναμνήσεις τους· ο συγγραφέας παρέμεινε ζωντανός και μετατράπηκε σε μύθο. Στις 12 Σεπτεμβρίου του 2008 ενθρονίστηκε ο Χλωμός Βασιλιάς.

§19

H Κάρεν Γκριν κατασκευάζει μια μηχανή συγχώρεσης: ο θεατής καλείται να γράψει σε ένα χαρτί αυτό που θέλει να συγχωρήσει. Η μηχανή αναλαμβάνει να το καταπιεί, να το χωνέψει και να το αποβάλει καταξεσχισμένο. Πολλοί ανακαλύπτουν ότι τους τρομοκρατεί αυτή η προοπτική. Κι αν γράφοντας πρέπει πράγματι να συγχωρήσουν; Σε συγχωρώ, πατέρα, που με έκανες καθρεφτισμό της εικόνας σου. Σε συγχωρώ, παλιά ερωμένη, που με άφησες και ακόμα προσπαθώ να γίνω ο ολόκληρος άνθρωπος που ήμουν πριν από σένα. Σε συγχωρώ, άγνωστε, που ξυράφισες την τσάντα μου κι άδειασες από μέσα το μισθό μου. Μικρά και μεγάλα σφάλματα, χάσματα της ζωής, ελικοειδείς προτάσεις σε αναζήτηση τελείας. Αν το κομμάτιασμα της μηχανής σημαίνει ότι οφείλουν να βάλουν αυτή την τελεία;

Η μηχανή της συγχώρεσης τελικά στομώνει, χαλάει. Το ερώτημα μένει αναπάντητο.

Σημειώσεις

[1] Το διήγημα συμπεριλαμβάνεται στη συλλογή Brief Interviews With Hideous Men. Μπορείτε να διαβάσετε την εκδοχή που δημοσιεύτηκε στο Harper’s το 1998 εδώ.

[2] Άποψή μου εξακολουθεί να είναι ότι το 2666 συζητιέται σαν ανολοκλήρωτο περισσότερο εξαιτίας του πρόωρου θανάτου του συγγραφέα, παρά εξαιτίας κάποιας έλλειψής του ως έργο.

[3] Η πλήξη, η ανία, είναι κεντρικό θέμα στο πρόσφατο The Canal του Λι Ρουρκ, βιβλίο όμως που μάλλον προσφέρεται περισσότερο για παράλληλο διάβασμα με τον Ξένο του Καμί παρά με το Pale King.

[4] Με αναγκαία υποσημείωση εδώ ότι ακόμα και ανολοκλήρωτο, το Pale King είναι πολλά σκαλιά παραπάνω από το Unnamed, και δεν γίνεται στην πραγματικότητα να μπουν σε σύγκριση μεταξύ τους ο Γουάλας κι ο Φέρις.

[5] Mου έρχεται στο μυαλό η βόλτα του ακροβάτη στο σύρμα μεταξύ των δίδυμων πύργων, όπως την περιγράφει ο Κόλουμ ΜακΚαν στο Let the Great World Spin.

***

Για το κείμενο χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από συνεντεύξεις της Γκριν:

***

Εικονογράφηση (με σειρά εμφάνισης):

  • Το εξώφυλλο της αμερικάνικης έκδοσης του Pale King, σχεδιασμένο από την Κάρεν Γκριν.
  • Σελίδες από τα χειρόγραφα του Γουάλας για το Pale King (όπως όλο το αρχείο του Γουάλας, τα χειρόγραφα αυτά βρίσκονται στο Harry Ransom Center – μπορείτε να δείτε μια ψηφιακή παρουσίαση σημειώσεων του Γουάλας για το Pale King εδώ, από όπου και η εικόνα)
  • Κάρεν Γκριν, Steal This Book (πηγή)
  • Κάρεν Γκριν, Forgiveness Machine (πηγή)

Φωτογραφίες από πιο πρόσφατη δουλειά της Γκριν εδώ. Το σάιτ της εδώ.

Perfection is less interesting

Χειρόγραφο της ποιήτριας Αν Κάρσον, δημοσιευμένο το φθινόπωρο του 2004 στο Paris Review – από τη συνέντευξή της στο ίδιο τεύχος:

I was wondering about your preference for things that are old and battered, flawed and tattered.

In surfaces, perfection is less interesting. For instance, a page with a poem on it is less attractive than a page with a poem on it and some tea stains. Because the tea stains add a bit of history. It’s a historical attitude. After all, texts of ancient Greeks come to us in wreckage and I admire that, the combination of layers of time that you have when looking at a papyrus that was produced in the third century BC and then copied and then wrapped around a mummy for a couple hundred years and then discovered and put in a museum and pieced together by nine different gentlemen and put back in the museum and brought out again and photographed and put in a book. All those layers add up to more and more life. You can approximate that in your own life. Stains on clothing.

In Michael’s book, you also used only the backgrounds of family photos. [1]

In most cases that’s true. I found that the front of most of our family photos look completely banal, but the backgrounds were dreadful, terrifying, and full of content. So I cut out the backgrounds, especially the parts where shadows from the people in the front fell into the background in mysterious ways. The backgrounds are full of truth.

Did it help you to understand your brother?

No. I don’t think it had any effect whatsoever on my understanding. Another failure of the personal, I guess. I finally decided that understanding isn’t what grief is about. Or laments. They’re just about making something beautiful out of the ugly chaos you’re left with when someone dies. You want to make that good. And for me, making it good means making it into an object that’s exciting and beautiful to look at.

[Portrait of Anne Carson by Graeme Mitchell]

[1] Το βιβλίο του Μάικλ που αναφέρει η Κάρσον τελικά εκδόθηκε ως ΝOX (το σχετικό κείμενό μου με φωτογραφίες από την υπέροχη έκδοση εδώ).