Broken English

Στο σάιτ του Διαβάζω: Broken English #1 | The Orange Eats Creeps της Γκρέις Κριλάνοβιτς

[& ολόκληρο το αφιέρωμα Λογοτεχνία, Διαδίκτυο & Νέες Τεχνολογίες: Τα Επόμενα Πράγματα (τεύχος Ιουνίου 2012) σας περιμένει να το διαβάσετε εδώ]

Οι τρεις ζωές του Ρέιμοντ Κάρβερ

Στο τεύχος 515 του περιοδικού Διαβάζω που μόλις κυκλοφόρησε, ένα αφιέρωμα στον Ρέιμοντ Κάρβερ με αφορμή την κυκλοφορία της ελληνικής μετάφρασης του Beginners (Αρχάριοι, μετάφραση:  Γιάννης Τζώρτζης, Μεταίχμιο 2010). Οι Αρχάριοι δεν είναι παρά η γνωστή και πολυαγαπημένη συλλογή διηγημάτων του Κάρβερ Για τι πράγμα μιλάμε όταν μιλάμε για αγάπη (μετάφραση: Γιάννης Τζώρτζης, Απόπειρα 1993) με μια πολύ ουσιώδη διαφορά: στη νέα έκδοση, τα διηγήματα παρατίθενται στην μορφή που τους είχε δώσει ο συγγραφέας τους, χωρίς τις παρεμβάσεις του αμφιλεγόμενου επιμελητή Γκόρντον Λις.

Ο Λις, πέρα από τον υπέροχο τίτλο που έδωσε στη συλλογή, την περιέκοψε στο μισό (κάποια διηγήματα, μάλιστα, εκδόθηκαν στο ένα τρίτο της αρχικής τους έκτασης) και φυσικά έκανε κι άλλες, σημαντικές αλλαγές, παρά τις αντιρρήσεις του Κάρβερ. Το Για τι πράγμα μιλάμε όταν μιλάμε για αγάπη αποδείχτηκε το έργο που καθιέρωσε τον συγγραφέα, πόσο δικό του, όμως, ήταν; Το πιο αναγνωρίσιμο καρβερικό χαρακτηριστικό, ο μινιμαλισμός -λέξη που ο ίδιος ο Κάρβερ μισούσε- ήταν επίτευγμα του Κάρβερ, ή μήπως του Λις; Και η έκδοση των διηγημάτων στις αποκατεστημένες εκδοχές τους αποκαθηλώνει έναν από τους σημαντικότερους ανανεωτές του αμερικάνικου διηγήματος, με μεγάλη επιρροή σε νεότερους συγγραφείς εντός και εκτός ΗΠΑ (ο Κάρβερ, για παράδειγμα, είναι μια από τις σημαντικότερες επιρροές του Ιάπωνα μεταφραστή του, τού σπουδαίου Χαρούκι Μουρακάμι), ή μήπως αποκαθιστά το καρβερικό έργο στις αληθινές, και μεγαλύτερες -μεταφορικά εδώ- διαστάσεις του;

Γι’ αυτό και οι τρεις ζωές του τίτλου: η δεύτερη ζωή του Κάρβερ ξεκίνησε στις 2 Ιουνίου του 1977, όταν σταμάτησε το ποτό· η τρίτη μπορούμε να πούμε ότι ξεκίνησε από τη στιγμή που εκδόθηκε στο περιοδικό New Yorker το διήγημα Αρχάριοι σε αντιπαραβολή με την κατά Λις εκδοχή του, το 2007.

Σύμφωνα με την δεύτερη σύζυγο και κληρονόμο του Κάρβερ, την ποιήτρια Τες Γκάλαχερ, ο συγγραφέας ήθελε τα διηγήματα να εκδοθούν ακριβώς όπως τα έγραψε, ήθελε να δείξει στον κόσμο τον λογοτεχνικό του σύμπαν χωρίς τη σκιά -και το τσεκούρι- του Λις. Έχει, όμως, ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι όταν ο Κάρβερ είχε την ευκαιρία να εκδώσει τα διηγήματα στις δικές του εκδοχές το 1988, στον τόμο Where I’m Calling From (ελληνική έκδοση: Όποιος κι αν ήταν σ’ αυτό το κρεβάτι, μετάφραση: Τρισεύγενη Παπαϊωάννου, Μεταίχμιο 2004), σε αρκετές περιπτώσεις κράτησε τις εκδοχές του Λις, του οποίου, εξάλλου, τις συμβουλές και την καθοδήγηση αναγνώριζε ως εξαιρετικά σημαντικές.

Το αφιέρωμα περιλαμβάνει τα κείμενα: Το βρόμικο αμερικανικό όνειρο του Ρέιμοντ Κάρβερ (από τον Λευτέρη Καλοσπύρο) και Ένας σεμνός της γλώσσας και ο μινιμαλισμός του διαφεύγοντος (από τον Τάσο Γουδέλη), και συμπληρώνεται από ένα χρονολόγιο και το κείμενο Ο Κάρβερ χωρίς τον Λις (αυτά τα δύο είναι η δική μου μικρή συμβολή).

Διπρόσωπο νουάρ

Update, 27/6/2011: Το βιβλίο μόλις κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Anubis, σε μετάφραση του Γιώργου Καρατζήμα, με τίτλο Η πόλη και η πόλη.

[Η παρουσίαση περιέχει σπόιλερ, αφού είναι πολύ δύσκολο να μιλήσεις για το συγκεκριμένο βιβλίο χωρίς να αποκαλύψεις ουσιώδη πράγματα. Διαβάστε με δική σας ευθύνη.]

Δύο πόλεις κάπου στην Ανατολική Ευρώπη μετά την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού αποτελούν το χώρο όπου διαδραματίζεται το πολυβραβευμένο μυθιστόρημα του Τσάινα Μιέβιλ. Αυτές οι δύο πόλεις, όμως, έχουν μια σημαντική ιδιαιτερότητα, που θα έκανε έναν αδαή παρατηρητή να τις θεωρήσει μία: είναι χτισμένες στον ίδιο χώρο, συνυπάρχουν στην ίδια πραγματικότητα, γνωρίζουν η μία την ύπαρξη της άλλης αλλά επιμένουν να αγνοούν η μία την άλλη, σε μια πολύπλοκη συνύπαρξη-αμοιβαία άρνηση. Οι κάτοικοί τους εκπαιδεύονται συστηματικά από πολύ μικροί να αγνοούν την άλλη πόλη, να «ξεβλέπουν» άμεσα την πραγματικότητά της, είτε περπατούν στο δρόμο, είτε οδηγούν, είτε διασταυρώνονται με τους κατοίκους της «άλλης» πλευράς, είτε απλώς κοιτάζουν από το παράθυρο του σπιτιού τους. Οι παραβάσεις ελέγχονται από μια σκοτεινή αρχή και οι παραβάτες εξαφανίζονται από προσώπου γης. Ακόμα και οι τουρίστες, για να μπορέσουν να επισκεφτούν τις πόλεις, περνάνε από εκπαίδευση· σε περίπτωση παράβασης, οι αρχές τους διώχνουν και στο εξής δεν τους επιτρέπεται να επιστρέψουν. Για να μετακινηθεί ένας κάτοικος από τη μία πόλη στην άλλη, πρέπει να περάσει από ένα κτίριο κοινό και στις δύο, έναν συνοριακό σταθμό στο κοινό τους κέντρο. Όταν βρεθεί στην έξοδο, στην ουσία θα βρίσκεται στο ίδιο σημείο όπου ήταν και πριν – αλλά, τώρα, σε διαφορετική πόλη, όπου επιβάλλεται να βλέπει όσα πριν έπρεπε να αγνοεί και να αγνοεί όσα πριν επιτρεπόταν να βλέπει.

Σε μία από αυτές τις δύο πόλεις ζει και ο επιθεωρητής Μπορλού· η κατάσταση των πραγμάτων τον κάνει να νιώθει μάλλον άβολα, όμως την αποδέχεται όπως όλοι. Μέχρι που καλείται να διαλευκάνει έναν φόνο. Αρχικά μοιάζει συνηθισμένη υπόθεση, γρήγορα όμως αποκαλύπτεται ότι δεν είναι: φαίνεται ότι το θύμα δολοφονήθηκε στη μία πόλη και το πτώμα μεταφέρθηκε στην άλλη· τα στοιχεία οδηγούν σε ομάδες στο περιθώριο του νόμου που προσπαθούν να προωθήσουν την ιδέα της ύπαρξης μιας τρίτης πόλης, αόρατης στους πολλούς· η έρευνα τελικά μοιάζει ν’ ανοίγει ρωγμές στην ισχύουσα κατάσταση πραγμάτων. Πολιτικά συμφέροντα αξιοποιούν τη γραφειοκρατία επιβάλλοντας να παραμείνει η υπόθεση στα χέρια του Μπορλού και να μην περάσει σε ανώτερα κλιμάκια, κι έτσι ο επιθεωρητής θ’ αναγκαστεί να ταξιδέψει στην πόλη που έχει μάθει από μικρός να αγνοεί.

Φυσικά, για να γραφτεί ένα καλό βιβλίο δεν αρκεί μια έξυπνη ιδέα· χρειάζεται κι ένας ικανός συγγραφέας που δεν θα λυγίσει κάτω από το βάρος της και θα μπορέσει να την αξιοποιήσει σωστά. Κι ο Μιέβιλ το καταφέρνει: στήνει τον παράδοξο κόσμο του βιβλίου του με εντυπωσιακή λεπτομέρεια, χωρίς ποτέ η ιστορία να χάσει τον βηματισμό της. Επιτυχημένο κράμα λογοτεχνίας του φανταστικού και νουάρ, με τη σκιά του Ρέιμοντ Τσάντλερ στις σελίδες του και καφκικές αποχρώσεις, το The City & the City είναι ένα βιβλίο που απευθύνεται ακόμα και σε κοινό που δεν ενδιαφέρεται για το φάνταζι, και λειτουργεί σε δύο επίπεδα: σαν μια εύστοχη αλληγορία για τη σύγχρονη ύπαρξη –μιλώντας για τις πραγματικότητες που υπάρχουν δίπλα μας αλλά μαθαίνουμε να τις αγνοούμε, να τις προσπερνάμε λες και δεν μας αφορούν, λες και ανήκουν σε έναν άλλον κόσμο, και με εμφανείς πολιτικές αποχρώσεις– αλλά και σαν μια καλοκουρδισμένη αστυνομική ιστορία, το παράξενο περιβάλλον της οποίας δεν είναι απλώς ντεκόρ, αλλά ζωτικό στοιχείο στην εξέλιξή της.

Ο Μιέβιλ ανήκει σε μια νεότερη γενιά συγγραφέων της λογοτεχνίας του φανταστικού, που επιχειρούν να εξερευνήσουν τα όρια του είδους και να ξεπεράσουν τα κλισέ και τις συμβάσεις του· στο έργο του, εξάλλου, είναι εμφανής και μια συνειδητά πολιτική ματιά, που του δίνει μεγαλύτερο βάθος. Τα τελευταία χρόνια σαρώνει τα βραβεία του είδους· με το The City & the City πρόσθεσε στην εντυπωσιακή συλλογή του το τρίτο του βραβείο Άρθουρ Κλαρκ (ο πρώτος συγγραφέας που το πετυχαίνει) ενώ στις αρχές του Σεπτέμβη τιμήθηκε και με το βραβείο Χιούγκο (από κοινού με τον Πάολο Μπατσιγκαλούπι).

Για τον Τσάινα Μιέβιλ, δείτε και το rejectamentalist manifesto.

*Τσάινα Μιέβιλ, The City & the City, 312 σελίδες, Pan MacMillan, 2009. Πρώτη δημοσίευση του κειμένου, σε ελαφρώς συντομευμένη εκδοχή, στο περιοδικό Διαβάζω που κυκλοφορεί (τεύχος 512, Νοέμβριος 2010). Στο ίδιο τεύχος μπορείτε να διαβάσετε και το αφιέρωμα στον Ίαν ΜακΓιούαν που επιμελήθηκε ο Λευτέρης Καλοσπύρος (η γιορς τρούλι συμμετέχει με ένα κείμενο κι ένα χρονολόγιο).

Χίλια φθινόπωρα

Ο Ντέιβιντ Μίτσελ έχει καταφέρει να καθιερωθεί ως ένας ανεξάντλητος στις επινοήσεις του συγγραφέας –ίσως ο σημαντικότερος Βρετανός της γενιάς του–, γνωστός για τις πολύπλοκες, σαγηνευτικές αφηγήσεις του. Ακόμα, όμως, και κριτικοί που υποκλίνονται στην αφηγηματική του ιδιοφυΐα μοιάζουν λιγάκι αμήχανοι: αναγνωρίζουν ότι είναι ικανός να γράψει οτιδήποτε και να ενσωματώσει ποικίλες επιρροές, θεωρείται, όμως, ότι δεν έχει κατορθώσει να βρει μια δική του, χαρακτηριστική φωνή, ότι δεν μπορεί να γράψει ως Μίτσελ (εγγαστρίμυθο, τον λένε συχνά), ενώ έχει κατηγορηθεί ότι από τα εντυπωσιακά του αφηγηματικά οικοδομήματα απουσιάζει η ουσία.

Μετά από τις περίτεχνα διασταυρωμένες πολλαπλές αφηγήσεις του Ghostwritten (1999, ελληνική έκδοση: Ghostwritten – Το δέντρο της τύχης, Ελληνικά Γράμματα, 2003), του number9dream(2001, αμετάφραστο), και του Cloud Atlas (2004, ελληνική έκδοση: O άτλας του ουρανού, Ελληνικά Γράμματα, 2007) ο Μίτσελ έγραψε ένα μάλλον συμβατικό για τα μέτρα του ημιαυτοβιογραφικό μυθιστόρημα, το Black Swan Green (2006, ελληνική έκδοση: Μαύρος κύκνος, Ελληνικά Γράμματα, 2008) την ιστορία ενός δωδεκάχρονου αγοριού στη θατσερική Αγγλία. Εκ των υστέρων, μπορεί να δει κανείς αυτό το βιβλίο σαν ένα απαραίτητο στάδιο για τη μετάβαση στον κόσμο του The Thousand Autumns of Jacob de Zoet, που κυκλοφόρησε στις αρχές του Μαΐου και φαίνεται ν’ ανοίγει έναν καινούργιο, ωριμότερο κύκλο του μιτσελικού έργου. Αν και το βιβλίο αρχικά θεωρήθηκε από τα φαβορί για το φετινό βραβείο Μπούκερ και πολλοί υπολόγιζαν ότι αυτή θα ήταν η τρίτη και φαρμακερή φορά για τον συγγραφέα, η επιτροπή, σε μια κίνηση που εξέπληξε και συζητήθηκε πολύ, δεν το συμπεριέλαβε στην τελική λίστα (με την ευκαιρία, νικητής αναδείχθηκε ο Χάουαρντ Τζέικομπσον για το The Finkler Questionεδώ τα δύο βιβλία του που κυκλοφορούν στα ελληνικά).

Η χώρα των χιλίων φθινοπώρων του τίτλου είναι η Ιαπωνία, όπου ο Μίτσελ έχει τοποθετήσει άλλο ένα βιβλίο του, το number9dream (είναι γνωστό ότι ο συγγραφέας έχει ζήσει στη χώρα, απ’ όπου κατάγεται η γυναίκα του, και έχει επηρεαστεί από την κουλτούρα της, ενώ ο Ιάπωνας Χαρούκι Μουρακάμι τον έχει επηρεάσει πάρα πολύ). Στο τέλος του 18ου αιώνα, ο ολλανδικός εμπορικός σταθμός στο τεχνητό νησί της Ντετζίμα –το μοναδικό παράθυρο της Ιαπωνίας στον έξω κόσμο– βρίσκεται σε παρακμή (σύντομα, μάλιστα, θα γίνει το μοναδικό μέρος στον κόσμο όπου κυματίζει η ολλανδική σημαία). Ο Γιάκομπ ντε Ζουτ, ένας τίμιος και βαθιά θρησκευόμενος Ολλανδός, φτάνει στη Ντετζίμα με την ελπίδα ότι θα βελτιώσει την οικονομική του κατάσταση για να παντρευτεί την αγαπημένη του, και με καθήκον του να ελέγξει τη διαφθορά. Σύντομα ανακαλύπτει ότι στο νησί επικρατεί ένα πολύπλοκο πλέγμα σχέσεων, με τους διερμηνείς να έχουν αποκτήσει μεγάλη εξουσία, αφού είναι ο μόνος δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ Ιαπώνων και Ολλανδών (οι Ολλανδοί απαγορεύεται να μάθουν ιαπωνικά, όπως επίσης απαγορεύεται να ασκούν χριστιανικές πρακτικές). Πριν καλά-καλά κατανοήσει τι συμβαίνει στη Ντετζίμα, ο ντε Ζουτ ερωτεύεται την Ορίτο, μια μαία με παραμορφωμένο πρόσωπο, και προσπαθεί να την προσεγγίσει παρά τα εμπόδια – κοινωνικά και πολιτισμικά, μεταξύ άλλων. Η Ορίτο, όμως, θα βρεθεί αιχμάλωτη σ’ έναν απομονωμένο ναό, θύμα, μαζί με άλλες γυναίκες, της εκμετάλλευσης ενός πανίσχυρου και διψασμένου για ακόμα περισσότερη εξουσία Ιάπωνα, και θα χρειαστεί να οργανωθεί μια εντυπωσιακή επίθεση από σαμουράι για τη διάσωσή της – την ίδια ώρα που οι Άγγλοι (οι οποίοι, σε αντίθεση με τους Ολλανδούς, ακμάζουν) ετοιμάζονται να διεκδικήσουν το εμπορικό πόστο της Ντετζίμα.

Ο εξοικειωμένος με το έργο του Μίτσελ αναγνώστης θα διακρίνει πολύ εύκολα δύο βασικές διαφορές σε σχέση με τα προηγούμενα βιβλία. Η αφήγηση, με εξαίρεση ελάχιστες σελίδες, είναι τριτοπρόσωπη, και επιπλέον γραμμική και ως έναν βαθμό ενιαία· δεν θα βρει κανείς εδώ τις αφηγήσεις-ματριόσκες του Άτλαντα του Ουρανού. Η επινοητικότητα του συγγραφέα είναι και πάλι παρούσα, περιορισμένη όμως σε μια πιο συμβατική δομή –χωρίς αυτό να καθιστά το βιβλίο απλό–, κάτι που φάνηκε να ικανοποιεί την κριτική που ζητούσε από τον Μίτσελ λιγότερα πυροτεχνήματα και περισσότερη ουσία.

Ο Μίτσελ έχει κάνει εξαντλητική έρευνα για τη ζωή στην Ιαπωνία της εποχής και πετυχαίνει μια εξαιρετικά λεπτομερή ανασύστασή της, πράγμα που στην αρχή του βιβλίου είναι σχεδόν προβληματικό, αφού το πλήθος των λεπτομερειών, αλλά και των προσώπων που μπαινοβγαίνουν στις σελίδες, αποπροσανατολίζει τον αναγνώστη· με άλλα λόγια, απαιτείται υπομονή για να μπορέσει κανείς να προσεγγίσει την ιστορία. Η υπομονή, όμως, ανταμείβεται, σε ένα μυθιστόρημα που από τη μία σελίδα στην άλλη μεταμορφώνεται: μοιάζει εύκολο να το χαρακτηρίσει κανείς ιστορικό, όμως ο τόσο προσεκτικά σχεδιασμένος ρεαλισμός του σπάει από σχεδόν μαγικά στοιχεία· ο Μίτσελ περνάει από το ρομάντζο στην περιπέτεια κι από εκεί στην κωμωδία, καταγράφοντας τη δύσκολη συνάντηση δύο διαφορετικών πολιτισμών (οι μεταβάσεις από το ιαπωνικό στοιχείο στο ολλανδικό και η καταγραφή της διαμεσολαβημένης από τους διερμηνείς επικοινωνίας είναι από τα δυνατά σημεία του βιβλίου) αλλά και τη σύγκρουση επιστήμης και δεισιδαιμονίας σε μια γλωσσικά ευφυέστατη και συχνά συναρπαστική αφήγηση. Ο ρυθμός κατεβαίνει στο τέλος του βιβλίου, που είναι μελαγχολικό και χαμηλόφωνο, αλλά πιστό στην ουσία της ζωής του ντε Ζουτ, ο οποίος ποτέ δεν θα καταφέρει να μπει στην καρδιά της χώρας και να προσπεράσει την κατάσταση του ξένου, αλλά τουλάχιστον θα έχει προσπαθήσει να διασώσει κάτι πολύ βαθύτερο.

Το βιβλίο, που ήταν από τις πιο πολυαναμενόμενες κυκλοφορίες της χρονιάς, ανταποκρίνεται με άνεση στις υψηλές προσδοκίες και αποδεικνύει ότι ο Μίτσελ βρίσκεται σε διαρκή εξέλιξη, αναζήτηση και ωρίμανση. Περισσότερο, όμως, από το να αποτελεί αριστούργημα, το The Thousand Autumns of Jacob de Zoet παρουσιάζει έναν συγγραφέα που είναι έτοιμος να γράψει ένα αριστούργημα – απλώς, όχι τώρα, όχι ακόμα.

*Ντέιβιντ Μίτσελ, The Thousand Autumns of Jacob de Zoet (480 σελίδες, Sceptre 2010). Πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Διαβάζω (τεύχος 511, Οκτώβριος 2010), εδώ με κάποιες αλλαγές. Δεν γνωρίζω ποιος εκδοτικός οίκος θα πάρει τα δικαιώματα των έργων του Μίτσελ τώρα που τα Ελληνικά Γράμματα έκλεισαν· ο Μίτσελ είναι μεγάλο όνομα και δύσκολα θα μείνει χωρίς Έλληνα εκδότη· κρισιμότερο ζήτημα είναι η τύχη των εργαζόμενων στα Ελληνικά Γράμματα.

Η πρόσκληση για την απονομή των βραβείων του Διαβάζω

Την Δευτέρα, 10 Μαΐου, στις επτά το απόγευμα, στο Μουσείο Μπενάκη, απονέμονται τα λογοτεχνικά βραβεία του περιοδικού Διαβάζω. Η γιορς τρούλι είχε τη χαρά να δει το REWIND της υποψήφιο ανάμεσα στις δουλειές άλλων εννέα πρωτοεμφανιζόμενων. Iδού η πρόσκληση για την τελετή απονομής: Τα βραβεία που θα δοθούν:

  • Μυθιστορήματος
  • Διηγήματος-Νουβέλας
  • Λογοτεχνικού Δοκιμίου-Μελέτης
  • Ποίησης
  • Πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα (το βραβείο απονέμεται στη μνήμη του Ηρακλή Παπαλέξη)
  • Εικονογραφημένου παιδικού βιβλίου
  • Λογοτεχνικού βιβλίου για μεγάλα παιδιά

Απονέμεται, επίσης, Βραβείο Προσφοράς στο Βιβλίο (στη μνήμη του ιδρυτή του περιοδικού, Περικλή Αθανασόπουλου).

Και οι υποψηφιότητες ανά κατηγορία:

ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ

Γαλανάκη Ρέα, Φωτιές του Ιούδα, στάχτες του Οιδίποδα (Καστανιώτης)
Γκουρογιάννης Βασίλης, Κόκκινο στην Πράσινη Γραμμή (Μεταίχμιο)
Δαββέτας Νίκος, Η Εβραία νύφη (Κέδρος)
Δημητρακάκη Άντζελα, Μέσα σ’ ένα κορίτσι σαν κι εσένα (Βιβλιοπωλείον της Εστίας)
Ηλιοπούλου Βασιλική, Σμιθ (Πόλις)
Κονομάρα Λίλα, Η αναπαράσταση (Μεταίχμιο)
Κώτσιας Τηλέμαχος, Στην απέναντι όχθη (Ψυχογιός)
Μοδινός Μιχάλης, Επιστροφή (Καστανιώτης)
Χουζούρη Έλενα, Πατρίδα από βαμβάκι (Κέδρος)
Χωμενίδης Χρήστος Α., Λόγια φτερά (Πατάκης)

ΔΙΗΓΗΜΑ-ΝΟΥΒΕΛΑ

Ακρίβος Κώστας, Τελετές ενηλικίωσης: Μια ζωή σε δεκαεφτά επεισόδια (Μεταίχμιο)
Δέρβη Λουκία, Ομπρέλες στον ουρανό (Μελάνι)
Κολλιάκου Δήμητρα, Η αρρώστια των βουνών (Πατάκης)
Μήτσου Ανδρέας, Η ελεημοσύνη των γυναικών (Καστανιώτης)
Νόλλας Δημήτρης, Ναυαγίων πλάσματα (Κέδρος)
Παπαδημητρακόπουλος Ηλίας Χ., Ο θησαυρός των αηδονιών και άλλα διηγήματα (Γαβριηλίδης)
Παπαμόσχος Ηλίας Λ., Λειψή αριθμητική (Κέδρος)
Πάσχος Γιάννης, Μία νυξ δι’ εν έτος (Μελάνι)
Σκαμπαρδώνης Γιώργος, Μεταξύ σφύρας και Αλιάκμονος (Ελληνικά Γράμματα)
Στάμου Εύα, Μεσημβρινές συνευρέσεις (Μελάνι)

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ-ΜΕΛΕΤΗ

Αγγελάτος Δημήτρης, Το έργο του Διονυσίου Σολωμού και ο κόσμος των λογοτεχνικών ειδών (Gutenberg)
Αποστολίδης Ανδρέας, Τα πολλά πρόσωπα του αστυνομικού μυθιστορήματος: Δοκίμια για την ιστορία και τις σύγχρονες τάσεις ( Άγρα)
Αρσενίου Ελισάβετ, Η ρητορική της ουτοπίας: Μελέτες για τη μετάβαση στη νέα πρωτοπορία. Πέντε δοκίμια πάνω στο έργο του Ανδρέα Εμπειρίκου (Ύψιλον)
Γλυτζουρής Αντώνης, Πόθοι αετού και φτερά πεταλούδας: Το πρώιμο θεατρικό έργο του Νίκου Καζαντζάκη και οι ευρωπαϊκές πρωτοπορίες της εποχής του (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης)
Καρτσάκης Αντώνης, Μεταπολεμική κριτική και ποίηση: Ζητήματα αισθητικής και ιδεολογίας (Βιβλιοπωλείον της Εστίας)
Κιουρτσάκης Γιάννης, Ένας χωρικός στη Νέα Υόρκη (Ίνδικτος)
Πανταλέων Λίνα, Αναγνωστικά δικαιώματα (Πόλις)
Παπαθεοδώρου Γιάννης, Ρομαντικά Πεπρωμένα: Ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης ως εθνικός ποιητής (Βιβλιόραμα)
Ταχοπούλου Ολυμπία, Μοντερνιστικός πρωτογονισμός: Εκδοχές υπερρεαλισμού στο ποιητικό έργο του Νίκου Εγγονόπουλου (Νεφέλη)
Φιλοκύπρου Έλλη, Η γενιά του Καρυωτάκη: Φεύγοντας τη μάστιγα του λόγου (Νεφέλη)

ΠΟΙΗΣΗ

Βαρβέρης Γιάννης, Ο άνθρωπος μόνος (Κέδρος)
Βλαβιανός Χάρης, Διακοπές στην πραγματικότητα: Ποιήματα, σχεδιάσματα, μεταγραφές (Πατάκης)
Ζαρκάδης Γιάννης, Ο λύκος και άλλα αντισώματα (Τυπωθήτω)
Κοσμόπουλος Δημήτρης, Βραχύ χρονικό (Κέδρος)
Κυπαρίσσης Πάνος, Μαύρο βαμβάκι (Μελάνι)
Μαρωνίτη Ανθή, Κάπως έτσι (Κέδρος)
Μπουκάλας Παντελής, Ρήματα (Άγρα)
Παμπούδη Παυλίνα, Τα χίλια φύλλα (Κέδρος)
Παπαγεωργίου Κώστας Γ., Η λύπη των άλλων (Κέδρος)
Πατίλης Γιάννης, Ακτή Καλλιμασιώτη και άλλα ποιήματα (Ύψιλον)

ΠΡΩΤΟΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

Αθηνάκης Δημήτρης, Χωρίσεμεις (Κοινωνία των (δε)κάτων | ποίηση)
Γαβρίλη Αγγέλα, ΑΡΚ: Ποιήματα σε πέντε πράξεις (Γαβριηλίδης | ποίηση)
Γλυνιαδάκη Κρυστάλλη, Λονδίνο – Ιστανμπούλ (Πόλις| ποίηση)
Ξυλούρη Μαρία, Rewind (Καλέντης | μυθιστόρημα)
Οικονόμου Δημήτρης, Η πόλη του αναστέλλοντος ήλιου (Μελάνι | μυθιστόρημα)
Παπαδάκη Κάλλια, Ο ήχος του ακάλυπτου: Έξι κοινόχρηστες ιστορίες ( Πόλις | διήγημα)
Ραχιώτης Θοδωρής Κ., Βασανιστές (Καστανιώτης | μυθιστόρημα)
Τζατζιμάκη Ελένη, Η μαγεία της άνωσης (Μελάνι | ποίηση)
Τομαράς Χρυσός Δημήτρης, Ο Π και η Μαργαρίτα (Ίνδικτος | μυθιστόρημα)
Τσολακούδη Μαρία, Γραμματική (Τόπος | μυθιστόρημα)

ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ

Αγγελίδου Μαρία (κείμενο), Δεληβοριά Μυρτώ (εικονογράφηση), Οι άνθρωποι που δεν εννοούσαν να πεθάνουν: Ο μύθος του Σίσυφου (Πατάκης)
Δημητριάδου Κική (κείμενο), Ανδρικόπουλος Νικόλας (εικονογράφηση), Η Αρήτη της ροδιάς,  (Α. Α. Λιβάνης)
Ηλιόπουλος Βαγγέλης Δ. (κείμενο), Διατσέντα Παρίση (εικονογράφηση), Κι οι ιστορίες μεταναστεύουν (Πατάκης)
Ιεροπούλου Εύα (κείμενο), Μαρουλάκης Ιούλιος (εικονογράφηση), Ο άλλος μου εαυτός (Άγκυρα)
Κοντολέων Μάνος (κείμενο), Τσιμόχοβα Ρίτα (εικονογράφηση), Πολύτιμα δώρα (Πατάκης)
Μητσιάλη Αλεξάνδρα (κείμενο), Μπαχά Μάρια (εικονογράφηση), Η νύχτα των πυγολαμπίδων (Πατάκης)
Μπουλώτης Χρήστος (κείμενο), Στεφανίδη Φωτεινή (εικονογράφηση), Η σκυλίσια ζωή του γάτου Τζον Αφεντούλη (Ελληνικά Γράμματα)
Παναγιωτόπουλος Νίκος (κείμενο), Παπατσαρούχας Βασίλης (εικονογράφηση), Ο Ιπποπότης και η Νεραϊγελάδα (Ελληνικά Γράμματα)
Παπαλιού Ντορίνα (κείμενο), Μπουλούμπασης Πέτρος (εικονογράφηση), Όταν η Έλλη έγινε αόρατη (Παπαδόπουλος)
Χατζόπουλος Πέτρος (κείμενο), Μπουλούμπασης Πέτρος (εικονογράφηση), Η μικρή Ρουάλα (Καστανιώτης)

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΜΕΓΑΛΑ ΠΑΙΔΙΑ

Δαρλάση Αγγελική, Τότε που κρύψαμε έναν άγγελο (Πατάκης)
Ζορμπά-Ραμμοπούλου Βησσαρία, Το κρυμμένο εργοστάσιο παιχνιδιών (Ελληνικά Γράμματα)
Κολυδά Ευγενία, Η γιαγιά στην Παραμυθοχώρα (Modern Times)
Κοντολέων Μάνος, Ο χαρταετός της Σμύρνης (Άγκυρα)
Κουππάνου Άννα, Οι αργοναύτες του χρόνου ( Κέδρος)
Μαργαρίτης Κυριάκος, Μια σονάτα για τον Ιγνάτιο (Ψυχογιός)
Μπουντούρης Βασίλης, Η αγάπη διδάσκει, Προσοχή, και τα αυτιά έχουν τοίχους! ( Κέδρος)
Παπαθεοδώρου Βασίλης, Στη διαπασών (Καστανιώτης)
Ρεμούνδος Γιάννης, Το αίνιγμα του χαμένου cd player (Ψυχογιός)
Ψαραύτη Λίτσα, Κασσάνδρα, η μάντισσα της Τροίας (Πατάκης)