ο Όστερ στο σινεμά

Ο κινηματογραφιστής Πολ Όστερ

Ο Όστερ έχει ιδιαίτερη αδυναμία στο σινεμά· την εποχή που φοιτητής διάβαζε το ένα βιβλίο πίσω από το άλλο, έβλεπε και τη μία ταινία μετά την άλλη. Αυτή η λατρεία στον κινηματογράφο αποτυπώνεται συχνά μέσα στο έργο του· χαρακτηριστικότερο παράδειγμα  είναι το Book of Illusions, με τον κεντρικό ήρωα να γελάει πρώτη φορά μετά τον χαμό της οικογένειάς του παρακολουθώντας σε ένα ντοκιμαντέρ της τηλεόρασης έναν ελάσσονα κωμικό του βωβού, τον Έκτορ Μαν – ταινίες του οποίου περιγράφονται με κάθε λεπτομέρεια, αποτελώντας τις ιστορίες μέσα στην ιστορία του βιβλίου· ενώ στα Oracle Night και Leviathan, οι ήρωες εμφανίζονται να δουλεύουν σε κινηματογραφικά σενάρια που τελικά δεν καρποφορούν.

Σεπτέμβρης του 2007: με τη σύζυγό του, Σίρι Χούστβεντ, στο διεθνές κινηματογραφικό φεστιβάλ του Σαν Σεμπαστιάν. Ο Όστερ ήταν πρόεδρος της κριτικής επιτροπής. Ο ρόλος του πάντως στις κριτικές επιτροπές, λένε οι κακές γλώσσες, φαίνεται να είναι… να βραβεύει τον φίλο του, τον Γουέιν Γουάνγκ.

Σεπτέμβρης του 2007: με τη σύζυγό του, Σίρι Χούστβεντ, στο διεθνές κινηματογραφικό φεστιβάλ του Σαν Σεμπαστιάν. Ο Όστερ ήταν πρόεδρος της κριτικής επιτροπής. Ο ρόλος του πάντως στις κριτικές επιτροπές, λένε οι κακές γλώσσες, φαίνεται να είναι… να βραβεύει τον φίλο του, τον Γουέιν Γουάνγκ.

Ο Όστερ ισχυρίζεται ότι σκεφτόταν να γίνει σκηνοθέτης από νωρίς, ωστόσο δεν το κατόρθωσε γιατί δεν ήξερε σε ποιον να απευθυνθεί (κι αν ήξερε, θα ντρεπόταν να το κάνει), από πού να ξεκινήσει· το να γίνει συγγραφέας ήταν πολύ πιο απλό – χρειαζόταν απλώς μολύβι και χαρτί. Στα χρόνια του στη Γαλλία, σκέφτηκε να κάνει αίτηση για να γίνει δεκτός στο Γαλλικό Ινστιτούτο Κινηματογραφικών Σπουδών, τα έντυπα όμως που έπρεπε να συμπληρώσει του φάνηκαν πολλά και πολύπλοκα – τόσο, που απλώς τα έβαλε στην άκρη· είχε, πάντως, ήδη εμπλακεί με ένα τρόπο στην κινηματογραφική βιομηχανία, όπως γράφει στο Hand to Mouth, μέσω ενός ιδιόρρυθμου παραγωγού στη Γαλλία, για τον οποίο έκανε περιλήψεις σεναρίων – η συνεργασία περιλάμβανε να διορθώνει, αν όχι να γράφει ο ίδιος, και τα γραπτά της γυναίκας του παραγωγού· αυτή όμως η ιστορία δεν είχε καλή κατάληξη.

Οι ιστορίες της Τριλογίας της Νέας Υόρκης είχαν κινήσει το ενδιαφέρον κάποιων σκηνοθετών, ωστόσο ήταν το Music of Chance που τελικά γυρίστηκε ταινία, το 1993, από τον Φίλιπ Χαας, με πρωταγωνιστή τον Τζέιμς Σπέιντερ. Ο ίδιος ο Όστερ έκανε ένα μικρό πέρασμα από την ταινία, την οποία πάντως βρίσκει μέτρια. Στη συνέχεια, θα γνωριστεί με τον Κορεάτη σκηνοθέτη Γουέιν Γουάνγκ, και θα δημιουργήσουν μαζί την καλτ ταινία Smoke (Χάρβεϊ Καϊτέλ, Γουίλιαμ Χαρτ – ελληνικός τίτλος Καπνός) το 1995, υπό την εποπτεία του σκηνοθέτη Ρόμπερτ Άλτμαν. Ως βάση για την ταινία χρησιμοποιήθηκε μια ιστορία που ο Όστερ είχε δημοσιεύσει στους New York Times τα Χριστούγεννα του 1990, το Auggie Wrens Christmas Story. Είναι η ιστορία που «παίζει» στους τίτλους τέλους του Smoke, υπό τους ήχους του Innocent When You Dream του Τομ Γουέιτς.

Στην ταινία ξεδιπλώνονται περιστατικά από τη ζωή μερικών Νεοϋορκέζων με σημείο αναφοράς ένα συνοικιακό καπνοπωλείο. Μέσα στον ενθουσιασμό της δημιουργίας του Smoke, θα γεννηθεί την ίδια χρονιά και μια «χαλαρή» συνέχεια, το Blue in the Face (ελληνικός τίτλος Λίγος Καπνός Ακόμα), με γυρίσματα συνολικής διάρκειας μόλις έξι ημερών και πολλούς γνωστούς συμμετέχοντες, από τον Τζιμ Τζάρμους και τον Λου Ριντ μέχρι τη Μαντόνα.

Στον Όστερ αποδίδεται λαθεμένα το σενάριο της ταινίας του Γουέιν Γουάνγκ The Center of the World (2001). Ο συγγραφέας και η γυναίκα του, η Σίρι Χούστβεντ, είχαν όντως δουλέψει πάνω στην αρχική ιδέα της ταινίας από κοινού με τον Γουέιν Γουάνγκ  και τη Μιράντα Τζούλι, στη συνέχεια όμως διαχώρισαν τη θέση τους, καθώς ο Όστερ διαφωνούσε με τον έντονα σεξουαλικό της χαρακτήρα και την έβρισκε ασύμφωνη με τη φιλοσοφία του.

Διάφορα άλλα πρότζεκτ –όπως, για παράδειγμα, μια ταινία με τον Βιμ Βέντερς, πάνω σε μια ιστορία του Ντάσιελ Χάμετ που υπάρχει στο Oracle Night– συζητήθηκαν κατά καιρούς αλλά δεν καρποφόρησαν, κυρίως λόγω οικονομικών προβλημάτων.

Ντέιβιντ Θιούλις και Ιρέν Ζακόμπ στην ταινία του Πολ Όστερ The Inner Life of Martin Frost

Ντέιβιντ Θιούλις και Ιρέν Ζακόμπ στην ταινία του Πολ Όστερ The Inner Life of Martin Frost

Ο Όστερ θα περάσει ο ίδιος πίσω από την κάμερα σκηνοθετώντας το Lulu on the Bridge (1998, ελληνικός τίτλος Ερωτευμένοι ως την Αιωνιότητα) με τον Χάρβεϊ Καϊτέλ και τη Μάιρα Σορβίνο. Η ταινία, με ήρωες έναν σαξοφωνίστα που μετά από έναν σοβαρό τραυματισμό δεν μπορεί πλέον να παίξει μουσική, και μια νεαρή ηθοποιό, τους οποίους φέρνει κοντά μια μυστηριώδης πέτρα που ανακαλύπτει ο μουσικός στα χέρια ενός νεκρού, αντιμετωπίστηκε αμφίθυμα, αν όχι αρνητικά, από αρκετούς κριτικούς. Ο Όστερ πάντως θα δοκιμάσει ξανά, σχεδόν μια δεκαετία αργότερα, το 2007, σκηνοθετώντας το The Inner Life of Martin Frost (με πρωταγωνιστές την κόρη του, Σόφι, τον Ντέιβιντ Θιούλις και την Ιρέν Ζακόμπ) που είναι μια εμπλουτισμένη εκδοχή της ομότιτλης ιστορίας που παρουσιάζεται στο Book of Illusions ως μια από τις ταινίες της «μεξικάνικης» περιόδου του Έκτορ Μαν. Ούτε αυτή η ταινία είχε καλή υποδοχή.

To 2009, o Αργεντινός σκηνοθέτης Αλεχάντρο Τσόμσκι ολοκλήρωσε την κινηματογραφική διασκευή του In the Country of Last Things.

Μαρία Ξυλούρη