Εκδοχές του τέλους

ms4 (40)

Εκδοχή #1:«H κοπέλα που γράφει» και η κοπέλα που ζει – Μια σκιά κρυμμένη πίσω από μιαν άλλη σκιά: …και η Μαρία που αυτό το ανέφικτο κατορθώνει τελικά να το γράψει, να το υποτάξει: Τους σκοτώνει και τους κάνει αφήγηση. Τους πενθεί με τον μόνο τρόπο που ξέρει, διαβάζοντας. Σαν τον Κασάρες τους διασώζει στην δική της Εφεύρεση, δημιουργώντας για να τους κάνει αθάνατους, τον δικό της Μορέλ. Υπογράφοντας κατ’ αυτό τον τρόπο, όπως υποστηρίζει, και «το βιβλίο του εαυτού της», υπογράφοντας το βιβλίο της γενιάς της και της εποχής, δηλαδή, το βιβλίο της ζωής. Ένα μυθιστόρημα που είναι, τελικά, πρόταση, είναι θέαση κι ανάγνωση της ανθρώπινης ύπαρξης, αυτής καθαυτής της ζωής. | Εκδοχή #2: Πώς (δεν) τελειώνει ο κόσμος της, ριβίζιτεντ: …άκουσα τις προάλλες τη Μαρία σε μια συνέντευξή της να λέει πως ο μονόλογος της Άννας –κλεισμένος μέσα στην παρένθεση του ΑΝ και του ΝΑ–  είναι τρόπον τινά ένας φόρος τιμής στη γραφή της Μαργαρίτας Καραπάνου. Η αλήθεια είναι πως δεν το είχα σκεφτεί στην πρώτη μου ΑΝάγνωση του βιβλίου. Διαβάζοντάς το όμως ξΑΝά, νομίζω πως κατάλαβα με ποιον τρόπο αυτή η αποσπασματική και αινιγματική παρένθεση στο Πώς τελειώνει ο κόσμος παραπέμπει στον κόσμο της Καραπάνου. Η απουσία, ο θάνατος και η αυτοκτονία, θέματα κοινά στις δυο συγγραφείς, ερμηνεύονται από αυτές ως ακραίες και βίαιες πράξεις κατά της ανθρωπότητας. Οι ήρωές τους καλούνται λοιπόν να ΑΝασυνθέσουν τις ΑΝείπωτες ιστορίες των βιβλίων τους, πρωταγωνιστώντας στα κενά που αυτές οι πράξεις αφήνουν. | Εκδοχή #3 – της Μαρίας (μιας απ’ όλες): …από εκδοχή σε εκδοχή, ήρωες πήγαιναν κι έρχονταν. Κάποιοι, όπως ο τυφλός κιθαρίστας, εξαφανίστηκαν για πάντα απ’ τις σελίδες, άλλοι μεταμορφώθηκαν σε άλλους ήρωες. Ο Φώτης κι η Ουρανία του άλλου χειρόγραφου γλίστρησαν στις σελίδες του Πώς τελειώνει ο κόσμος, πιστεύοντας ότι αυτό, κι όχι το άλλο, είναι το βιβλίο τους. Η σπηλιά με τα γιασεμιά θάφτηκε σε κάποια κατολίσθηση και δεν υπάρχει ούτε μια σύντομη αναφορά σ’ αυτήν. Οπότε, το Πώς τελειώνει ο κόσμος είναι ένα μυθιστόρημα-ματριόσκα με δύο τουλάχιστον τρόπους: ο ένας, η δομή, η μια ιστορία που περιέχει την άλλη, ο ένας χαρακτήρας που περικυκλώνει τον άλλον, οι κύκλοι γύρω από το ίδιο κέντρο της εξαφάνισης μιας Άννας, κι ο άλλος, η ιστορία της γραφής του, οι διαφορετικές εκδοχές, η μια μέσα στην άλλη (με άλλη διατύπωση, ματριόσκα διαδοχικών Μαριών που προσπαθούν να βρουν τα πατήματά τους και να γράψουν), για να φτάσουμε τελικά σ’ αυτό που εκδόθηκε ως μυθιστόρημα το 2012. | Κι ένα ευχαριστώ στις λέσχες ανάγνωσης που συμπεριέλαβαν το Πώς τελειώνει ο κόσμος στις υποψηφιότητες για το βραβείο αναγνωστών.

[λεπτομέρειες για το τέλος του κόσμου | πώς τελειώνουν κι άλλοι κόσμοι: 1 + 2 | στη φωτογραφία, από τα χειρόγραφα του Πώς τελειώνει ο κόσμος]

Το τέλος του κόσμου στον Ιανό

Τετάρτη, 21 Νοεμβρίου, ώρα επτά-και-μη-παρέκει-αλλά-κι-αν-παρέκει-οκέι, θα φέρουμε το τέλος του κόσμου στον Ιανό με την Ελένη Γκίκα, τη Χριστιάνα Μυγδάλη και τον Λάζαρο Βαρτάνη. Τόμας Πίντσον ευπρόσδεκτοι. Έπαινος θα απονεμηθεί σε όποιον ή όποια εμφανιστεί στο ιβέντ φορώντας το τισέρτ του Φώτη που αναφέρεται και στο REWIND και στο Πώς τελειώνει ο κόσμος (νατζ νατζ, γουίνκ γουίνκ). Στο μεταξύ, μπορείτε να κάνετε μια επανάληψη στις λεπτομέρειες για το τέλος του κόσμου για να είστε έτοιμοι.

Πώς τελειώνουν κι άλλοι κόσμοι

Χριστίνα Αλεξάκη, Ειρήνη Σπυριδάκη (αργότερα διαπίστωσα ότι ήμασταν μαθήτριες του ίδιου ζωγράφου) και Γιάννης Φαρσάρης από την παρουσίαση του Πώς τελειώνει ο κόσμος στο Ηράκλειο, στο Μουσείο Εικαστικών Τεχνών του Κωστή Σχιζάκη, από όπου και η φωτογραφία της γιορς τρούλι να υπογράφει το αντίτυπο. Τους ευχαριστώ όλους. | …η δύναμη πυρός του μυθιστορήματος είναι η συγγραφική αρτιότητα – οι λέξεις που διαθέτουν περιεχόμενο, οι φράσεις που σφύζουν από ενέργεια, οι περιγραφές που σε κάνουν να αισθάνεσαι ένα κόμμα, μια τελεία, πρωτίστως ένα ερωτηματικό που κλυδωνίζεται σαν καρυδότσουφλο στα ενδιάμεσα των παραγράφων. Το Πώς τελειώνει ο κόσμος είναι μια εξαιρετικά ευθύβολη τοιχογραφία, ένα γενναίο οδοιπορικό στις καρδιές και στις ψυχές, ένας ερεθιστικός ψίθυρος στο αφτί του απαιτητικού αναγνώστη: Η κατά Ανδρέα Κούνιο εκδοχή του τέλους του κόσμου στην κυπριακή Αλήθεια. Δημοσιεύθηκε μαζί με απόσπασμα από το βιβλίο το οποίο μπορείτε να διαβάσετε εδώ. | Το παιχνίδι της Ξυλούρη… δεν εξαντλείται στην ιδιοφυή σύνθεση της πλοκής και στην διακειμενικότητα. Η τελεολογία της έχει τη σφραγίδα ενός προσωπικού λογοτεχνικού ύφους που η συγγραφέας φαίνεται να κατακτά μέσα από τη συνεχή τριβή με τη γραφή και την ανάγνωση: Πώς (δεν) τελειώνει ο κόσμος της από τη Χριστιάνα Μυγδάλη στο Διαβάζω Μαρτίου. | Κοιτάζοντας τον πίνακα περιεχομένων του Πώς τελειώνει ο κόσμος ο αναγνώστης θα διαπιστώσει ότι υπάρχει ένα χρονικό κενό στο βιβλίο. Αυτό το κενό είναι ο χρόνος του Rewind. Προχωρώντας στην ανάγνωση του βιβλίου θα διαπιστώσει, επίσης, ότι κάποιους ήρωες τους ξέρει από το Rewind: τη Φανή, πρώτα πρώτα, αλλά και τον Ορέστη και τον Δημήτρη, που έκαναν κι αυτοί σύντομα περάσματα από το Rewind. Επί της ουσίας, το Rewind γεννήθηκε μέσα από τη διαδικασία γραφής του Πώς τελειώνει ο κόσμος, γι’ αυτό και συνδέονται: είναι βιβλία που διαδραματίζονται στον ίδιο κόσμο και έως ένα βαθμό μπορούν να διαβαστούν σαν παραλλαγές στο ίδιο θέμα. Όμως, είναι γραμμένα έτσι ώστε να διαβάζονται αυτόνομα. Το ένα δεν αποτελεί συνέχεια του άλλου, για να διαβάσεις το Πώς τελειώνει ο κόσμος δεν χρειάζεται να έχεις διαβάσει το Rewind. Αν και θα με ενδιέφερε, όταν τελειώσει κάποιος το Πώς τελειώνει ο κόσμος, να επιστρέψει στο Rewind, αν το έχει ήδη διαβάσει, ή να το διαβάσει τώρα για πρώτη φορά, και να δει πού συναντιούνται τα βιβλία και πού αντιπαρατίθενται: η γιορς τρούλι δίνει μερικές εξηγήσεις για το Πώς τελειώνει ο κόσμος και τη σχέση του με το Rewind στην Πατρίδα. (Το επανέλαβα πολλές φορές κατά την παραμονή μου στην Κρήτη: το είχα πει εξαρχής ότι το Rewind ήταν μια πρόβα, τώρα που βγήκε το Πώς τελειώνει ο κόσμος έχετε την παράσταση.)